Open YouTube

2026-06-18 - Wet handhaving sociale zekerheid

Debat Indirectdutchnlpublicupdated Jun 22, 2026, 13:17

Read in about 3 minutes instead of watching 264 minutes.

Doel van het wetsvoorstel

Het voorstel moet onderscheid maken tussen onbewuste fouten en fraude, met waarschuwingen en maatwerk in plaats van automatische boetes.
Bewuste fraude en misbruik van sociale zekerheid moeten volgens vrijwel alle fracties stevig aangepakt blijven worden.
De wet verschuift het uitgangspunt van standaardwantrouwen naar vertrouwen in burgers en uitvoerders.

Terugvorderingen moeten worden getoetst aan evenredigheid en dringende persoonlijke omstandigheden.
Voorgesteld wordt zware terugvorderingen altijd ambtshalve door een medewerker te laten beoordelen.
Boetes bij een eerste overtreding worden lager, terwijl recidive en opzet zwaarder kunnen worden bestraft.
Meerdere fracties vragen hoe wordt bepaald of een overbetaling voor een burger redelijkerwijs duidelijk had moeten zijn.
De verkorting van terugkijktermijnen van twintig naar vijf jaar, of tien jaar bij ernstige overtredingen, roept zorgen op over gemiste fraude.

Ceder stelt voor naast verwijtbaarheid ook toerekenbaarheid te beoordelen, vooral bij mensen met een verstandelijke beperking.
Tegenstanders vrezen dat open criteria tot subjectiviteit, rechtsongelijkheid en moeilijkere fraudebestrijding leiden.
D66 wil wettelijk borgen dat een rechter een boete kan schrappen wanneer daadwerkelijk sprake was van een vergissing.
Er bestaan zorgen dat de ruimere definitie van opzet mensen opnieuw ten onrechte het stempel fraudeur kan geven.

Meer professionele ruimte moet menselijke beslissingen mogelijk maken, maar kan tot verschillen tussen gemeenten, UWV en SVB leiden.
Veel fracties vragen om uniforme afwegingskaders, kennisuitwisseling, monitoring en duidelijke werkinstructies.
Critici verwachten dat individueel maatwerk, uitgebreidere motivering en meer bezwaarprocedures extra personeel en capaciteit vereisen.
Voorstanders stellen dat gerichte behandeling van vergissingen juist capaciteit kan vrijmaken voor ernstige fraude.

De open inlichtingenplicht blijft bestaan, terwijl voor veel burgers onduidelijk is welke veranderingen zij moeten melden.
Er wordt gevraagd om begrijpelijke communicatie, persoonlijk contact en betere toegang tot gesubsidieerde rechtsbijstand.
Een amendement beoogt dat uitleg over een overtreding en het voorkomen van herhaling altijd ook schriftelijk wordt verstrekt.
DENK vraagt aandacht voor laaggeletterdheid en stelt communicatie op A2-niveau voor.

Meerdere fracties vinden dat het onderliggende, zeer complexe socialezekerheidsstelsel fundamenteel vereenvoudigd moet worden.
Er wordt gevraagd waarom toeslagen niet onder hetzelfde menselijke en uniforme handhavingskader vallen.
Verschillende sprekers missen regels tegen discriminerende risicoprofilering en het gebruik van algoritmen.
Andere fracties waarschuwen dat versoepeling niet mag leiden tot minder controle, herhaalde waarschuwingen of onvoldoende aanpak van georganiseerde fraude.

De Kamer besloot de eerste termijn af te ronden en de beantwoording door de minister naar een later moment te verplaatsen.
De minister zal de antwoorden en appreciaties van amendementen vooraf schriftelijk aanleveren.
De behandeling moet naar verwachting op 30 juni worden voortgezet en vóór het zomerreces worden afgerond.

Ceder en Schenk bespreken samen een juridisch scherpere formulering van het criterium toerekenbaarheid.
Ergin heroverweegt de formulering van zijn amendement over kenbaarheid en begrijpelijkheid.
De minister levert tijdig schriftelijke antwoorden en appreciaties van de amendementen aan.
Keulemans zal voorstellen de stemming over amendementen en de eindstemming over de wet op afzonderlijke momenten te houden.