Open YouTube

2026-06-19 - Openbaar verhoor Bianca Buurman

Debat Indirectdutchnlpublicupdated Jun 20, 2026, 21:01

Read in about 4 minutes instead of watching 169 minutes.

Rol en invloed bij VWS

Buurman was als chief nursing officer onafhankelijk adviseur voor circa 400.000 verpleegkundigen, verzorgenden en verpleegkundig specialisten, maar vervulde deze functie slechts één dag per week zonder staf.
Tijdens de eerste coronagolf moest zij zoeken naar toegang tot de crisisstructuren en bracht zij signalen over angst, tekorten aan beschermingsmiddelen en onhaalbare IC-opschaling onder de aandacht van hoge ambtenaren.
Vanaf eind april 2020 kon zij openbare adviezen uitbrengen, waardoor deze volgens haar meer invloed kregen bij VWS, de Kamer, werkgevers en zorgprofessionals.

Verpleegkundigen en verzorgenden werden tijdens de eerste golf onvoldoende gehoord, hoewel zij continu naast patiënten en bewoners stonden en de zorg draaiende hielden.
In het OMT ontbraken aanvankelijk zowel verpleegkundige expertise als voldoende kennis van ouderenzorg en andere zorgcontexten, waardoor adviezen soms niet uitvoerbaar waren.
VWS stelde deelname van Buurman aan het OMT voor, maar zij werd niet toegelaten; de reden daarvoor is haar onbekend.
Volgens Buurman moet bij een volgende crisis verpleegkundige expertise structureel met bij voorkeur minstens twee vertegenwoordigers in het OMT worden opgenomen.

De sluiting van verpleeghuizen was door het gebrek aan beschermingsmiddelen destijds begrijpelijk, maar leidde tot achteruitgang, eenzaamheid, angst en een zware belasting van het personeel.
In de gehandicaptenzorg veroorzaakten het wegvallen van bezoek en dagbesteding onrust, verlies van structuur en soms meer agressie.
Bewoners met dementie herkenden familie soms niet meer na zes weken zonder bezoek; voor sommige bewoners bracht de rust echter ook voordelen.
Bij voldoende beschermingsmiddelen zou Buurman verpleeghuizen in een volgende crisis niet opnieuw volledig sluiten, maar regionaal en per situatie maatwerk toepassen.
De uitzondering voor bezoek tijdens de stervensfase werd onvoldoende gecommuniceerd en niet overal toegepast, waardoor mensen zonder familie stierven.
Naast verpleeghuizen kregen de gehandicaptenzorg, wijkverpleging, publieke gezondheidszorg en GGZ relatief weinig beleidsaandacht.

Eind maart 2020 meldde Buurman dat beschermingsmiddelen verpleeghuizen en de GGZ nauwelijks bereikten, terwijl medewerkers zichzelf en bewoners moesten beschermen.
Op basis van een Amerikaanse studie waarschuwde zij voor snelle verspreiding, hoge sterfte, presymptomatische besmetting en atypische klachten bij ouderen.
Zij adviseerde breed preventief mondmaskergebruik en ruimere tests voor bewoners en medewerkers, maar het OMT nam deze aanbevelingen niet direct over.
De richtlijnen waren buiten ziekenhuizen minder beschermend dan binnen ziekenhuizen; Buurman vond dit verschil niet uitlegbaar en onverantwoord.
De richtlijnen werden pas maanden later aangepast, nadat Nederlands onderzoek de noodzaak van preventief mondmaskergebruik ondersteunde.

VWS gaf Buurman tweemaal geen toestemming om haar advies in een technische briefing toe te lichten, omdat haar Nederlandse onderzoek nog niet afgerond was.
Buurman vond dat zij de Kamer wel kon informeren op basis van buitenlandse gegevens en ervoer de weigering als frustrerend.
Zij sprak later alsnog uitgebreid met de Kamer tijdens een hoorzitting.

Buurman werd op 1 januari 2021 voorzitter van V&VN omdat zij daar met leden, personeel en bredere toegang tot besluitvorming meer invloed kon uitoefenen dan als chief nursing officer.
Via onder meer het overleg Hand aan de Kraan bracht V&VN verpleegkundige belangen in bij besluiten over IC-capaciteit, vaccinaties, langdurige zorg, personeel en herstel.
Bij dreigende code zwart vroeg V&VN om juridische bescherming en professionele traumaopvang voor zorgverleners die onder overmacht keuzes over leven en dood moesten uitvoeren.
Na herhaalde vergeefse pogingen om strengere bescherming te bereiken, publiceerde V&VN in januari 2021 een eigen leidraad voor ruimer gebruik van FFP2-maskers.
Buurman vindt dat beschermingsrichtlijnen bij onzekerheid vanuit het voorzorgsprincipe moeten uitgaan van maximale bescherming; eventuele schaarste vraagt daarna een afzonderlijke politieke afweging.

Door te sturen op net voldoende IC-capaciteit duurde vooral de tweede golf lang en veranderde de inzet voor zorgmedewerkers van een sprint in een marathon.
Na golven moesten uitgestelde operaties worden ingehaald, waardoor nauwelijks tijd bestond voor lichamelijk en mentaal herstel.
Eind 2021 waarschuwde V&VN herhaaldelijk voor overbelasting en dreigende code zwart, maar volgens Buurman werden maatregelen te laat genomen.
Een landelijke monitor voor trauma, burn-out en posttraumatische stress kwam er niet, hoewel instellingen wel vormen van traumaopvang organiseerden.
Voor toekomstbestendige zorg zijn meer instroom in essentiële beroepen, voldoende gespecialiseerde verpleegkundigen en flexibele vervolgopleidingen nodig.

Borg verpleegkundige praktijkkennis structureel in het OMT, bij voorkeur met minstens twee vertegenwoordigers.
Stel beschermingsrichtlijnen bij een onbekend virus op vanuit het voorzorgsprincipe en behandel schaarste als een afzonderlijke politieke keuze.
Communiceer uitzonderingen op bezoekbeperkingen via brancheverenigingen, beroepsverenigingen, bestuurders en persconferenties.
Voer een landelijke monitor in voor trauma, burn-out en posttraumatische stress onder zorgmedewerkers en implementeer de bestaande opvangrichtlijn eenduidig.
Grijp bij oplopende besmettingen eerder in om langdurige overbelasting van de zorg te voorkomen.
Stimuleer de instroom in essentiële zorgberoepen en breid flexibele opleidingen voor gespecialiseerde verpleegkundigen uit.