Open YouTube

2026-06-22 - Initiatiefnota van de leden Rooderkerk en Vijlbrief “Lezen voor je leven”

Debat Indirectdutchnlpublicupdated Jun 23, 2026, 19:24

Read in about 5 minutes instead of watching 219 minutes.

Opening en procedure

De voorzitter opent het notaoverleg over de initiatiefnota “Lezen voor je leven” van Rooderkerk en Vijlbrief en licht de spreektijden, interrupties en behandeling in termijnen toe.
Meerdere Kamerleden zijn aanwezig; de PVV meldt vooraf dat zij het overleg om 11.30 uur moet verlaten.

D66 benadrukt dat lezen de sleutel is tot leren, meedoen, werk, zorg, democratie en zelfstandigheid, maar dat ruim 3 miljoen Nederlanders moeite hebben met lezen en schrijven.
Er wordt herhaaldelijk gewezen op de zorgelijke positie van Nederland: veel jongeren dreigen laaggeletterd van school te gaan en Nederland daalt in internationale vergelijkingen.
Rooderkerk noemt laaggeletterdheid een stille crisis door schaamte en doordat te veel kinderen en volwassenen niet volwaardig kunnen meedoen.

D66 pleit voor een verplichte bibliotheek op elke basis- en middelbare school, omdat veel scholen nog geen goede, actuele en diverse collectie hebben.
CDA en andere fracties steunen het belang van toegang tot goede boeken, maar vragen hoe bestaande voorzieningen, bibliotheken, gemeenten en scholen beter kunnen samenwerken.
Rooderkerk stelt dat een schoolbibliotheek een basisvoorziening moet zijn, vergelijkbaar met een gymzaal of lerarenkamer, en wijst op structurele middelen voor bibliotheken op school.
De staatssecretaris zegt dat scholen via kerndoelen een rijke leesomgeving moeten bieden, maar twijfelt aan een aparte wettelijke plicht voor een identieke schoolbibliotheek op elke school.

D66 wil dat alle middelbare scholen minimaal 60 minuten per week begeleid vrij lezen inroosteren, omdat slechts een klein deel van de scholen die richtlijn haalt.
Tijdens interrupties wordt verduidelijkt dat het gaat om begeleid vrij lezen in het voortgezet onderwijs, gericht op leesplezier en brede boekkeuze.
Rooderkerk benadrukt dat leesplezier groeit door echte boeken, rijke teksten, keuzevrijheid en een schoolbrede leescultuur.
De staatssecretaris erkent dat begeleid vrij lezen evidence-informed kan bijdragen aan taalvaardigheid, maar stelt dat scholen zelf hun rooster en invulling bepalen.

D66 bepleit hoge verwachtingen voor alle kinderen, taalonderwijs in alle vakken en toetsing die werkelijk lees- en schrijfniveau meet in plaats van trucjes.
VVD vraagt hoe ambities zich verhouden tot verantwoordelijkheid van overheid, scholen, inspectie, examens en mogelijke consequenties voor onvoldoende taalbeheersing.
CDA waarschuwt dat het schrappen of verminderen van begrijpend lezen niet mag betekenen dat niemand zich verantwoordelijk voelt voor taalonderwijs.
Rooderkerk stelt dat begrijpend lezen als trucjesmethode moet verdwijnen ten gunste van rijke teksten, kennis, boeken en lezen in alle vakken.
De staatssecretaris wil begrijpend lezen niet volledig afschaffen, maar de nadruk op leesstrategieën verminderen en balans brengen met leesplezier, schrijven, spreken en vakoverstijgend lezen.

Verschillende fracties vragen aandacht voor professionalisering, ontwikkeltijd, minder administratieve last en doorgroeimogelijkheden voor leraren binnen het leraarschap.
Rooderkerk stelt dat goed leesonderwijs begint bij leraren, met tijd voor vakontwikkeling, teamgerichte professionalisering en mogelijkheden om excellente of gespecialiseerde leraar te worden.
Er is zorg dat veel pabo-studenten zelf weinig lezen; Rooderkerk en Moorman vragen meer aandacht voor lezende leraren in opleidingen.
De staatssecretaris zegt dat de lezende leraar steviger wordt verankerd in de conceptkennisbasis en dat een kennistafel werkt aan leesbevordering in lerarenopleidingen.

VVD en CDA vragen naar doelstellingen, verantwoordelijkheid, rol van ouders, bedrijfsleven, gemeenten, bibliotheken en taalhuizen bij het terugdringen van laaggeletterdheid.
CDA benadrukt dat volwassenen vaak pas zichtbaar worden als zij vastlopen bij schulden, werk, zorg, overheid of gemeente, en vraagt om versterking van bestaande netwerken.
Rooderkerk wil de toegang tot hulp vereenvoudigen, met bibliotheken als laagdrempelige vindplaats en ROC’s als duidelijke opleidingsroute.
De staatssecretaris wil in het najaar terugkomen op ambitieuze en meetbare doelen voor basisvaardigheden van volwassenen en noemt de rol van gemeenten belangrijk.

VVD, CDA en JA21 vragen naar regeldruk, uitvoerbaarheid, dekking, effectmeting en de vraag of nieuwe rechten en verplichtingen echt nodig zijn.
JA21 vraagt hoe middelen voor ontwikkeltijd en basisvaardigheden effectief worden ingezet en niet verdwijnen in algemene bekostiging.
Rooderkerk benadrukt dat investeren in lezen preventief werkt en dat laaggeletterdheid de samenleving meer dan een miljard euro per jaar kost.
De staatssecretaris kondigt gerichte bekostiging aan om scholen langduriger geld te geven voor basisvaardigheden met verantwoording over besteding en effect.

CDA wil boeken, papier en schrijven met de hand weer als standaard, en schermgebruik beperken tot situaties met duidelijke didactische meerwaarde.
JA21 vraagt naar voorbeelden uit Noorwegen waar AI voor jonge leerlingen wordt verboden of beperkt vanwege zorgen over leren lezen.
Rooderkerk is voor terughoudendheid met generatieve taalmodellen in het basisonderwijs, maar ziet wel ondersteunende toepassingen voor leraren.
De staatssecretaris zegt dat AI en schermtijd terugkomen in het regieplan digitalisering funderend onderwijs.

D66 dient een motie in om een bibliotheek op alle instellingen binnen het funderend onderwijs verplicht te stellen.
D66 dient een motie in om te stimuleren dat alle scholen in het voortgezet onderwijs minimaal 60 minuten per week begeleid vrij lezen inruimen.
D66, Rooderkerk en Moorman dienen een motie in om hoge verwachtingen voor alle leerlingen te hanteren en te onderzoeken hoe dezelfde signaleringswaarde voor alle scholen kan gelden.
De staatssecretaris geeft alle drie de moties oordeel Kamer, met de uitleg dat zij schoolcollecties wil monitoren, begeleid vrij lezen wil stimuleren en hoge verwachtingen wil meenemen in de versterkingsagenda.
De voorzitter leest toegezeggingen voor: in voorjaar 2027 een brief over referentieniveaus, in najaar 2026 een brief over de versterkingsagenda taal en basisvaardigheden, en in najaar 2026 het regieplan digitalisering funderend onderwijs.

De regering moet een bibliotheek op alle instellingen binnen het funderend onderwijs verplicht stellen en dit zo snel mogelijk regelen, zoals verzocht in de ingediende motie.
De regering moet stimuleren dat alle scholen in het voortgezet onderwijs minstens 60 minuten per week begeleid vrij lezen inruimen, zoals verzocht in de ingediende motie.
De regering moet onderzoeken hoe voor alle scholen dezelfde signaleringswaarde kan gelden en dit uitgangspunt meenemen in de versterkingsagenda taal en basisvaardigheden, zoals verzocht in de ingediende motie.
De Kamer ontvangt in het voorjaar van 2027 een brief over de nieuwe referentieniveaus.
De Kamer ontvangt in het najaar van 2026 een brief over de versterkingsagenda taal en andere basisvaardigheden, inclusief leesbevordering in lerarenopleidingen en onder leraren.
De Kamer ontvangt in het najaar van 2026 het regieplan digitalisering funderend onderwijs, inclusief richtlijnen voor het terugdringen van schermgebruik in klaslokalen.