Open YouTube

2026-06-22 - Openbaar verhoor Ingrid van Engelshoven

Debat Indirectdutchnlpublicupdated Jun 23, 2026, 19:25

Read in about 5 minutes instead of watching 191 minutes.

Opening en context

De parlementaire enquêtecommissie opent het openbaar verhoor met Ingrid van Engelshoven, voormalig minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, over de coronaperiode en de impact op onderwijs, kinderen, jongeren en studenten.
Van Engelshoven legt de belofte af de waarheid te spreken en licht toe dat zij eindverantwoordelijk was voor OCW, terwijl minister Slob verantwoordelijk was voor funderend onderwijs en media.

Van Engelshoven beschrijft onderwijs als meer dan kennisoverdracht: het gaat ook om sociale ontwikkeling, vaardigheden en vorming tot volwaardige burgers.
Zij benadrukt dat onderwijs ook leert omgaan met groepen, conflicten en medeleerlingen, naast de opvoeding thuis.

Bij het besluit van 12 maart 2020 om het hoger onderwijs over te laten gaan op afstandsonderwijs speelde mee dat studenten veel reizen, ouder zijn en dat sommige instellingen al afschaalden door ziekte en organiseerbaarheid.
Haar inzet was dat onderwijs zo veel mogelijk moest doorgaan, maar binnen de beperkingen die nodig werden geacht voor virusbestrijding.
Zij stelt dat hoger onderwijs relatief beter kon overschakelen op afstandsonderwijs door bestaande ervaring met online colleges, terwijl gebouwen deels openbleven voor onderzoek, praktijkonderwijs, bibliotheken en kwetsbare studenten.

Volgens Van Engelshoven had de NCTV vaak het voortouw bij het vertalen van OMT-adviezen naar maatregelen, waarna vakministeries en sectoren konden reageren op uitvoerbaarheid en passendheid.
Terugkijkend vindt zij dat vakministeries en sectoren eerder en nadrukkelijker aan de voorkant hadden moeten meedenken over maatwerk in maatregelen.
Zij zegt dit destijds wel te hebben aangekaart, maar kan niet precies reconstrueren waar en met wie; de crisisorganisatie bleef volgens haar ingericht vanuit centrale eenvoud en uitlegbaarheid.
Over het Catshuis zegt zij dat zij aanwezig kon zijn wanneer onderwerpen uit haar portefeuille speelden en via vicepremiers, ambtenaren en minister Slob werd teruggekoppeld wat was besproken.

Vanaf het begin werden maatregelen genomen om gevolgen voor studenten te verzachten, zoals versoepeling van het bindend studieadvies, de harde knip, stages, studiefinanciering en het ov-reisproduct.
Er werd volgens haar circa 500 miljoen euro vrijgemaakt voor maatregelen om studenten te ondersteunen, al kon dit het wegvallen van sociaal contact niet volledig compenseren.
Van Engelshoven had veel contact met studenten via online colleges en bezoeken, en hoorde signalen over eenzaamheid, moeilijke thuissituaties, zware stage-ervaringen en mentale belasting.
Instellingen probeerden kwetsbare en internationale studenten te ondersteunen, onder meer door opvang op locatie, wandelingen, ontmoetingen en initiatieven van docenten.

Er was vaak twee keer per week overleg met sectororganisaties, onderwijsbonden en studentenbonden, aangevuld met bilaterale contacten en telefoongesprekken.
In die gesprekken kwamen uitvoerbaarheid, steunpakketten, service-documenten, stages, sneltesten, zelftesten en mentale gezondheid van studenten aan bod.
Een pilot met sneltesten in Groningen liet zien dat testen bruikbaar kon zijn voor examens, maar logistiek te ingewikkeld was voor brede heropening van het onderwijs.
Studentenbonden en instellingen brachten zorgen over mentale gezondheid, afhaken en online onderwijs in; middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs boden ruimte voor extra psychologische ondersteuning.

Van Engelshoven stelt dat onderwijs telkens zo veel mogelijk open moest blijven, maar dat sluitingen soms nodig werden geacht om verspreiding, reisbewegingen en contacten te beperken.
Zij erkent dat sociale en mentale schade voor jongeren zwaar was, maar zegt dat het kabinet steeds een brede afweging moest maken tussen onderwijsbelangen, zorgcapaciteit en virusbestrijding.
Over de tweede scholensluiting in december 2020 kan zij niet alle argumenten precies reconstrueren, maar noemt zij het beperken van bewegingen en contacten als doorslaggevend element in de totaalafweging.
Zij kan zich niet herinneren dat het thuis houden van ouders via schoolsluiting primair als argument in de kabinetsafweging werd besproken, hoewel dit later wel zo naar buiten is gecommuniceerd.

Van Engelshoven ziet kinderen, jongeren en studenten deels als kwetsbare groepen, vooral door sociale kwetsbaarheid, onveilige thuissituaties, eenzaamheid en problemen met afstandsonderwijs.
Terugkijkend vindt zij dat naast het OMT eerder een stevig adviesorgaan had moeten bestaan voor maatschappelijke, mentale en sociaal-emotionele effecten.
Zij benadrukt dat mentale gezondheid wel steeds werd besproken, maar dat de advisering aanvankelijk vooral medisch en fysiek gericht was.
Volgens haar waren onderwijsachterstanden in het hoger onderwijs beperkt, maar werkten welzijnsproblemen bij jongeren langer door.

Bij versoepelingen in voorjaar 2021 stond onderwijs volgens Van Engelshoven voorop, beginnend met primair onderwijs omdat afstandsonderwijs daar het moeilijkst en de impact groot was.
Binnen onderwijs werd geprobeerd stapsgewijs ruimte te geven: eerst funderend onderwijs, daarna voortgezet onderwijs, mbo en hoger onderwijs, met beperkingen zoals 1,5 meter en maxima per ruimte.
Oudere leerlingen en studenten moesten langer wachten door reisbewegingen, ov-gebruik, grotere aantallen, organiseerbaarheid en de mogelijkheid om afstandsonderwijs relatief beter te volgen.
Bij de volgorde wogen leerachterstanden, mentaal welzijn, organiseerbaarheid en het risico op virusverspreiding mee.

Van Engelshoven vond het belangrijk dat de Tweede Kamer publiek debat voerde over de impact van de pandemie op onderwijs, ook al gingen debatten soms sterk in detail.
Zij maakte zich zorgen over de belasting van het departement door thuiswerken, hoge werkdruk, spoedwetgeving, Kamerbrieven en debatten.
De Kamer had volgens haar invloed op onder meer het Nationaal Programma Onderwijs en de procedure rond coronatoegangsbewijzen voor het onderwijs, waarvoor een aparte AMvB aan de Kamer zou worden voorgelegd.