Open YouTube

2026-06-24 - Openbaar verhoor Margrite Kalverboer

Debat Indirectdutchnlpublicupdated Jun 30, 2026, 18:46

Read in about 5 minutes instead of watching 180 minutes.

Opening en rol Kinderombudsman

De commissie opent het openbare verhoor over de coronaperiode, met bijzondere aandacht voor schoolsluitingen en de impact op kinderen en jongeren.
Kalverboer licht toe dat de Kinderombudsman kinderrechten moet bevorderen via kennisdeling, advies aan regering en parlement, klachtbehandeling en toezicht op klachtprocedures.
Zij benadrukt haar onafhankelijke positie: zij valt organisatorisch onder de Nationale Ombudsman, maar krijgt geen opdrachten en verantwoordt zich aan de Tweede Kamer.

De Kinderombudsman bevraagt kinderen elke twee jaar digitaal over kwaliteit van leven, problemen thuis, school, armoede en wat zij zelf zouden veranderen.
Sinds 2016 zijn ongeveer 13.000 reacties van kinderen verzameld, waardoor trends en verschillen tussen groepen zichtbaar worden.
Tijdens corona gingen geplande werkbezoeken grotendeels niet fysiek door; contacten liepen deels digitaal en via organisaties zoals de Kindertelefoon.

Na de eerste schoolsluiting merkte Kalverboer dat kinderen niet hoog op de prioriteitenlijst stonden en dat goede overheidsinformatie voor ouders en kinderen ontbrak.
De Kinderombudsman maakte snel nieuwsbrieven en informatie voor ouders en kinderen en startte een quickscan onder kinderen over hun ervaringen met corona.
De quickscan onder 555 kinderen liet zien dat de gevolgen sterk verschilden per groep, met zware effecten voor kinderen in instellingen en kinderen met geweld thuis.

De signalen na schoolsluiting gingen over onveiligheid thuis, ouders die onderwijs niet konden combineren met werk, complexe scheidingen en kinderen in instellingen zonder dagbesteding.
Sommige kinderen ervoeren minder stress, minder sociale druk en meer rust doordat school en buitenschoolse verplichtingen wegvielen.
Thuisonderwijs liet ook zien dat het bestaande onderwijssysteem niet voor elk kind passend is; sommige kinderen functioneerden juist beter in eigen tempo of digitaal.
Kinderen in armoede gaven tijdens corona soms een hoger cijfer aan hun leven, omdat sociale ongelijkheid tijdelijk minder zichtbaar werd en voorzieningen zoals laptops beschikbaar kwamen.

Kinderen in instellingen werden zwaar geraakt doordat bezoek, activiteiten en onderwijs wegvielen; sommige kinderen misten hun ouders of enige stabiele band.
Ook kinderen met een ouder in detentie werden geraakt doordat bezoek wegviel of alleen online mogelijk was, wat volgens Kalverboer grote impact had op jonge kinderen.
Bij complexe scheidingen werden coronamaatregelen soms gebruikt om contact met een ouder te beperken, waardoor kinderen klem kwamen te zitten.
Voor kinderen met een kwetsbare gezondheid kwamen vooral vragen over besmettingsrisico’s en vaccinatiebescherming naar voren.

Kalverboer stelt dat het kabinet kinderen als groep is vergeten en niet systematisch onderzocht wat maatregelen betekenden voor hun belangen en rechten.
Volgens haar vereist het Kinderrechtenverdrag dat bij elk besluit het belang van het kind, de ontwikkeling, veiligheid, gezinsrelaties, gezondheid, onderwijs en de visie van kinderen worden meegewogen.
Zij stelt dat kinderen niet serieus zijn gehoord en dat het kinderperspectief ontbrak in het OMT en in de formele advisering.
Kalverboer zegt dat meerdere kinderrechten onder druk stonden of zijn geschonden, waaronder gelijke behandeling, ontwikkeling, gehoord worden, bescherming tegen mishandeling en recht op onderwijs.

Kalverboer stuurde brieven en rapporten aan bewindspersonen, de minister-president en het OMT, maar kreeg vaak geen formele reactie terug.
Zij ervoer dat media, regering en samenleving aanvankelijk weinig belangstelling hadden voor de gevolgen van corona voor kinderen.
Volgens Kalverboer kwam er later wel meer erkenning voor kwetsbare kinderen, bijvoorbeeld doordat opvang voor kwetsbare kinderen werd geregeld, maar zonder structurele kinderrechtenafweging.
Zij noemt het gebrek aan reactie op waarschuwingen van de Kinderombudsman onmachtig en kwalificeert het uitblijven van verantwoording als onbeschoft.

Voor veel basisschoolleerlingen was de eerste schoolsluiting niet alleen negatief: sommige kinderen hadden meer rust, meer speeltijd en betere hulp van ouders.
Kinderen uit onveilige thuissituaties of met ruzie en geweld thuis hadden juist duidelijk nadeel van het thuiszitten.
Veel kinderen gaven aan dat zij minder leerden dan op school, ook als zij het thuis prettiger vonden.
Na corona werden bij jonge kinderen ook signalen gezien van minder schoolrijpheid, taalachterstanden en ontbrekende voorwaarden voor onderwijs.

Middelbare scholieren gaven vaker aan dat er thuis ruzie was, ouders niet goed konden helpen, zij minder goed leerden en vrienden misten.
Hun algemene welbevinden en mentale gezondheid stonden sterker onder druk dan bij basisschoolleerlingen.
Kalverboer benadrukt dat sociale contacten in de adolescentie essentieel zijn voor identiteitsontwikkeling, zelfbeeld en latere relatievorming.
Volgens haar had vanuit kinderperspectief onderzocht moeten worden of middelbare scholen eerder open moesten dan basisscholen.

Mbo-studenten werden volgens Kalverboer zeer zwaar geraakt door eenzaamheid, verstoord dag-nachtritme en het gevoel dat niemand vroeg hoe het met hen ging.
Digitale lessen pasten slecht bij praktische opleidingen; studenten twijfelden aan de waarde van hun diploma en misten stages en praktijkervaring.
Bij mbo-studenten speelden ook financiële stress, verlies van bijbanen en regionale afstand tot medestudenten mee.
Schoolleiders maakten zich zorgen dat sommige kwetsbare studenten zich verder terugtrokken en sociaal geïsoleerd raakten.

Naast schoolsluitingen vonden jongeren het zwaar dat activiteiten, sporten en fysiek contact met vrienden wegvielen.
Sport en sociale activiteiten waren volgens Kalverboer belangrijke uitlaatkleppen voor stress, ruzie thuis en mentale druk.
Jongeren misten belangrijke ervaringen uit hun jeugd, zoals eindexamenmomenten, experimenteren en sociale grenzen verkennen.

Kalverboer pleit ervoor kinderrechten en kindbelangen vooraf structureel te organiseren in crisisbesluitvorming, niet pas tijdens een pandemie.
Zij wil representatieve kinder- en jongerenparticipatie, met aandacht voor verschillende leeftijden en specifieke kwetsbare groepen.
Zij noemt de kinderrechtentoets als instrument dat consequent op wetgeving en beleid moet worden toegepast.
Volgens Kalverboer ontbreekt in Nederland een landelijk samenhangend beeld van hoe het met kinderen gaat; universiteiten en andere kennisinstellingen zouden één vergelijkbare meetaanpak moeten gebruiken.
Zij adviseert alsnog te onderzoeken welke huidige problemen bij kinderen samenhangen met corona en welke met andere maatschappelijke ontwikkelingen.

Het verhoor wordt afgesloten en de commissie kondigt het volgende openbare verhoor met Paul Roosemuller aan.

Organiseer structurele, representatieve participatie van kinderen en jongeren voor wetgeving, beleid en crisisbesluitvorming.
Pas de kinderrechtentoets consequent toe op wetgeving en beleid, ook buiten de jeugdhulp en jeugdzorg.
Richt een landelijke, vergelijkbare dataverzameling in over kwaliteit van leven en welzijn van kinderen, met bijzondere aandacht voor kwetsbare groepen.
Onderzoek alsnog de relatie tussen corona en de problemen die nu bij verschillende groepen kinderen en jongeren spelen.
Informeer kinderen bij een nieuwe crisis direct en begrijpelijk over wat er gebeurt en waar zij terechtkunnen met vragen of problemen.