Open YouTube

2026-06-24 - Openbaar verhoor Paul Rosenmöller

Debat Indirectdutchnlpublicupdated Jun 30, 2026, 18:55

Read in about 5 minutes instead of watching 183 minutes.

Opening en rol VO-raad

De commissie opent het openbaar verhoor van Paul Rosenmöller, voormalig voorzitter van de VO-raad, over scholensluitingen en de impact op jongeren tijdens corona.
Rosenmöller schetst de VO-raad als organisatie met een dubbele taak: sectorontwikkeling en belangenbehartiging van scholen als leden.
De VO-raad onderhield contact met schoolleiders, bestuurders, leerlingen, vakorganisaties en het ministerie om onderwijsbelangen in kaart te brengen.

Begin maart 2020 stond de VO-raad aanvankelijk negatief tegenover sluiting van het voortgezet onderwijs, mede omdat wetenschappelijk advies toen wees op verantwoord openhouden.
Op 13 maart 2020 zag de VO-raad het OMT-advies van Van Dissel als bevestiging dat scholen open konden blijven.
Na de oproep van de Federatie Medisch Specialisten op 14 maart 2020 kantelde de situatie; de VO-raad zag de wetenschappelijke basis voor openhouden wegvallen.
Rosenmöller stelt dat de VO-raad daarna geen andere keuze zag dan het kabinet te adviseren de scholen te sluiten om regieverlies en chaos te voorkomen.
Hij benadrukt dat scholen ook werkgevers zijn en rekening moesten houden met zorgen van oudere of kwetsbare personeelsleden.

Na sluiting lag de inzet op zo goed mogelijk doorgaan met onderwijs op afstand, hoewel dit volgens Rosenmöller suboptimaal was omdat onderwijs in essentie ontmoeting is.
Scholen hadden vooral behoefte aan digitale infrastructuur, kennis, didactische ondersteuning en leerlingen die daadwerkelijk online deelnamen.
De VO-raad hield zicht op kwaliteit via ledenpeilingen, contact met bestuurders en webinars.
Afstandsonderwijs vergrootte kansenongelijkheid, omdat leerlingen sterk verschilden in thuissituatie, ondersteuning en toegang tot apparaten.
Devices werden met overheidsmiddelen aangeschaft en via scholen verspreid, maar Rosenmöller pleit ervoor om laptops en tablets structureel als leermiddel te erkennen.

Bij de eerste sluiting gold vooral een uitzondering voor kinderen van ouders met vitale beroepen, volgens Rosenmöller meer ten behoeve van die ouders dan van de leerlingen zelf.
Hij vindt achteraf dat de advisering te smal medisch-virologisch was en dat maatschappelijke impact op jongeren eerder en zwaarder had moeten meewegen.
Volgens hem hadden OMT en maatschappelijk-impactadvies vanaf het begin samen moeten adviseren, zodat de positie van jongeren beter werd afgewogen.
Bij de tweede sluiting zette de VO-raad sterker in op uitzonderingen voor kwetsbare leerlingen, examenleerlingen en praktijkgerichte leerlingen.

De VO-raad steunde het afronden van schoolexamens met 1,5 meter afstand, omdat leerlingen daarmee hun examenjaar konden afmaken.
Het schrappen van het centraal examen in 2020 werd na zorgvuldige afweging gezien als de enige reële keuze in de crisis.
Bij heropening op 2 juni 2020 was de VO-raad positief, maar wees zij op de beperkte uitvoerbaarheid door 1,5 meter afstand en wisselende regimes.
Rosenmöller had vooral contact met minister Slob; contact met andere ministers of de minister-president gebeurde alleen bij uitzonderlijke momenten.

De tweede scholensluiting in december 2020 was volgens Rosenmöller teleurstellend en de bijdrage van sluiting aan virusbestrijding was voor hem niet echt helder.
Met de kennis van nu zou hij zich veel sterker verzetten tegen sluiting en pleiten voor aangepast openhouden van scholen.
De gedeeltelijke heropening vanaf maart 2021 was een verbetering, maar bood leerlingen niet het onderwijs dat zij nodig hadden.
De 1,5 meter-regel was in de schoolpraktijk, zeker met pubers en praktijkonderwijs, moeilijk vol te houden.
De VO-raad pleitte samen met LAKS voor heropening en had veel waardering voor de rol van LAKS als volwaardige vertegenwoordiger van leerlingen.

De VO-raad nam zorgen van leraren met gezondheidsrisico's serieus en sprak scholen aan op goed werkgeverschap.
Begin 2021 pleitte de VO-raad samen met andere onderwijsorganisaties voor opname van onderwijspersoneel in de vaccinatiestrategie.
Het kabinet wees dat pleidooi af; Rosenmöller noemt dit een belangrijk meningsverschil met minister Slob en het kabinet.
Hij benaderde bij dit onderwerp niet rechtstreeks de minister van Volksgezondheid of de minister-president, omdat hij de lijn via vakminister Slob wilde respecteren.

De VO-raad kreeg tijdens de pandemie steeds beter zicht op leerachterstanden, sociaal-emotionele schade en problemen rond identiteitsontwikkeling.
Rosenmöller stelt dat de schade aan sociaal-emotionele ontwikkeling mogelijk groter en hardnekkiger is dan cognitieve achterstanden.
NPO-middelen werden volgens hem terecht ook besteed aan groepsvorming, sport, kampen en sociale activiteiten om gemiste ontwikkeling deels te herstellen.
Hij concludeert dat scholieren een veel te hoge prijs hebben betaald voor de sluitingen en dat dit bij een volgende pandemie niet opnieuw mag gebeuren.

De VO-raad wist dat er een Nationaal Programma Onderwijs kwam, maar werd volgens Rosenmöller niet inhoudelijk om input gevraagd en was verrast door de omvang van de middelen.
Hij vermoedt dat de snelle besluitvorming en het grote bedrag mede samenhingen met politieke druk kort voor de Tweede Kamerverkiezingen.
Volgens Rosenmöller was het beter geweest vooraf scherper te bepalen waar het geld aan besteed moest worden, zodat verantwoording en transparantie eenvoudiger waren geweest.

De VO-raad had veel meer contact met het ministerie en minister Slob dan met de Tweede Kamer, omdat het kabinet de besluiten nam.
De Tweede Kamer werd wel benaderd wanneer dat nodig was, bijvoorbeeld rond testen, vaccinatie en NPO-middelen.
Rosenmöller had niet het gevoel dat de Tweede Kamer als belangenbehartiger meer contact met de VO-raad had moeten zoeken.

Rosenmöller vindt achteraf dat hij bij sommige besluiten, zoals 1,5 meter voor praktijk- en examenleerlingen, te weinig oog had voor uitvoerbaarheid en rolzuiverheid.
Hij stelt dat de eerste sluiting onvermijdelijk was, de tweede al problematisch en de derde zeer problematisch door de beschikbare kennis en vaccinaties.
Hij vindt dat de belangen van leerlingen tijdens de pandemie onvoldoende zijn behartigd en dat dit bij een volgende crisis anders moet.
Zijn kernles is dat scholen niet meer volledig moeten sluiten, maar aangepast open moeten blijven met meer flexibiliteit in organisatie, examensysteem en schoolgebouwen.
Hij benadrukt het belang van betere ventilatie, huisvesting en samenwerking tussen onderwijsorganisaties, leerlingen, leraren, scholen en overheid.

Houd scholen bij een volgende pandemie niet meer volledig gesloten, maar aangepast open.
Zorg voor bredere crisisadvisering waarin medische, maatschappelijke en onderwijsbelangen van jongeren gezamenlijk worden meegewogen.
Erken devices structureel als noodzakelijk leermiddel, zodat iedere leerling over een geschikt apparaat kan beschikken.
Maak een deel van herstelmiddelen structureel om blijvend te werken aan sociaal-emotioneel herstel van leerlingen.
Investeer in flexibeler onderwijs, flexibelere examinering en betere schoolgebouwen met goede ventilatie.