Open YouTube

2026-06-25 - Emancipatie

Debat Indirectdutchnlpublicupdated Jun 25, 2026, 20:48

Read in about 11 minutes instead of watching 247 minutes.

Opening en inzet JA21

De voorzitter opent het commissiedebat Emancipatie, verwelkomt staatssecretaris Tielen en de Kamerleden, en licht spreektijden en interruptieregels toe.
JA21 stelt dat de acceptatie en veiligheid van LHBTI-personen verslechteren en vraagt om kwalitatief en kwantitatief onderzoek naar de herkomst van negatieve attitudes, discriminatie en geweld.
Meerdere Kamerleden bekritiseren JA21 omdat de partij volgens hen te sterk focust op religie en migratieachtergrond, terwijl onderzoeken ook wijzen op factoren als gender, conservatisme, extreemrechts en voetbalgeweld.
JA21 verdedigt de vraag om nader onderzoek en betoogt dat buitenlandse studies volgens de partij wijzen op oververtegenwoordiging van homofobe opvattingen in islamitische gemeenschappen.
In interrupties bespreekt JA21 ook de loonkloof, gelijke beloning, transveiligheid en genderinclusieve toiletten, waarbij de partij zegt gelijke rechten te steunen maar praktische voorstellen afzonderlijk te beoordelen.

VVD over veiligheid en economische zelfstandigheid

De VVD benadrukt dat iedereen veilig zichzelf moet kunnen zijn en wijst op dalende acceptatie onder jongeren, meer aangiften van discriminatie en geweld tegen LHBTI-personen en lage straffen.
De VVD vraagt het kabinet om oorzaken van afnemende acceptatie breed te onderzoeken, inclusief internet, buitenlandse invloed, migratie, extreem conservatisme en religie.
De VVD wil betere handhaving van de wet tegen straatintimidatie, een contrastrategie tegen online manosfeer-invloed en duidelijkheid over toezicht op weekendscholen uit onvrije landen.
De VVD vraagt aandacht voor seksueel geweld, misbruik binnen religieuze gemeenschappen, de rol van de regeringscommissaris en borging van haar werk.
De VVD stelt dat emancipatie ook gaat over economische zelfstandigheid van vrouwen, betaalbare kinderopvang, flexibel verlof en vrouwengezondheid.
De VVD pleit internationaal voor aandacht voor huwelijkse gevangenschap en benadrukt samenwerking bij wetten tegen homogenezing en genitale verminking.

CDA over manosfeer en gezinnen

Het CDA beschrijft de manosfeer als online content die onzekerheid bij jongens en mannen benut en hypermannelijkheid en traditionele rolverdeling promoot.
Het CDA wil een positief alternatief bieden via mannelijke rolmodellen zoals vaders, ooms, sportcoaches en leraren, en vraagt hoe maatschappelijke organisaties hierbij betrokken kunnen worden.
Het CDA vraagt de staatssecretaris om oplossingsrichtingen voor dalende acceptatie van LHBTQI-personen.
Het CDA stelt dat emancipatie ook gaat over gelijkwaardig meedoen, en vraagt aandacht voor ouders, werk-zorgbalans, modernisering van verlof en een nationale gezinsstrategie.
In interrupties spreekt het CDA steun uit voor nadere verkenning van volledig vergoed ouderschapsverlof en bredere aanpak van algoritmes en influencers.

GroenLinks-PvdA over gendergelijkheid

GroenLinks-PvdA stelt dat Nederland sterk is gedaald op de Global Gender Gap Index en dat ongelijkheid het gevolg is van politieke keuzes.
De partij noemt voorbeelden zoals de bevalboete, bezuinigingen op zorg en huishoudelijke hulp, en vraagt om een standaard gelijkheidstoets voor beleid.
GroenLinks-PvdA vraagt om bescherming van middelen voor betaalbare kinderopvang, ruimer mantelzorgverlof en reflectie op ongelijkheid in ouderschapsverlof.
De partij wil dat de manosfeer wordt opgenomen in een rijksbrede visie op gelijkheid tussen mannen en vrouwen, inclusief de verdeling van betaald werk en onbetaalde zorg.
GroenLinks-PvdA is teleurgesteld over het uitblijven van voortgang rond de transgenderwet en vraagt wanneer die weer aan de Kamer wordt voorgelegd.

DENK over keuzevrijheid en blinde vlekken

DENK stelt dat emancipatie betekent dat iedereen vrij is eigen keuzes te maken en zichtbaar, veilig en zichzelf kan zijn.
DENK vraagt wat concreet gebeurt tegen onveiligheid van vrouwen en wijst op de positie van vrouwen van kleur.
DENK bekritiseert het framen van de hoofddoek als belemmering voor emancipatie en stelt dat zowel dragen als niet dragen een vrije keuze kan zijn.
DENK verdedigt artikel 1 van de Grondwet en verzet zich tegen het zoeken van zondebokken in het debat over LHBTI-acceptatie.
DENK vraagt hoe de staatssecretaris blinde vlekken in het emancipatiebeleid wil aanpakken.

SP over loonkloof, antirechten en manosfeer

De SP wijst op cijfers van de FNV over de loonkloof en vraagt of Nederland de Europese richtlijn loontransparantie per 1 januari 2027 haalt.
De SP vraagt naar uitbreiding van ouderschapsverlof volgens Zweeds model en naar de gevolgen van bezuinigingen in sectoren waar veel vrouwen werken.
De SP noemt buitenlandse financiering van antirechtenbewegingen en vraagt naar uitvoering van moties over het in kaart brengen van antigender- en anti-LHBTQI-beïnvloeding.
De SP waarschuwt voor schadelijke manosfeerbeelden, vraagt om samenhangend beleid en wil jongens en mannen nadrukkelijk betrekken.
De SP vraagt aandacht voor sleutelpersonen in gemeenschappen waar vrouwelijke genitale verminking voorkomt en voor duurzame financiering van preventie.

D66 over vrijheid en regenboogbeleid

D66 opent met zorgen dat LHBTI-personen zich afvragen of zichtbaar trouwen nog veilig is, en benadrukt dat Nederlandse vrijheden niet vanzelfsprekend zijn.
D66 vraagt naar de rol van scholen, jongerenwerk en online platforms bij weerbaarheid tegen manosfeerboodschappen en naar lessen uit het Verenigd Koninkrijk en Australië.
D66 wil dat de staatssecretaris coördineert tussen ministeries en dat het onderwerp stevig op de agenda van de nationaal coördinator geweld tegen vrouwen komt.
D66 vraagt hoe overheidsinstanties, zorgverzekeraars, banken en werkgevers systemen geschikt maken voor mensen met een X in het paspoort.
D66 vraagt snel duidelijkheid over voortzetting van het programma Regenbooggemeenten na dit jaar.

BBB over gerichte aanpak en keuzevrijheid

BBB stelt dat mensen als mens gezien willen worden, niet alleen als doelgroep of statistiek, en dat iedereen zonder angst moet kunnen deelnemen aan de samenleving.
BBB vraagt of de staatssecretaris erkent dat er in bepaalde groepen meer intolerantie tegenover homoseksualiteit voorkomt en pleit voor een harde, gerichte aanpak van geweld tegen LHBTI-personen.
BBB noemt regenboogvlaggen en regenboogzebrapaden onvoldoende als mensen nog steeds niet veilig hand in hand kunnen lopen.
BBB bekritiseert volgens haar stereotiepe beelden over plattelandsjongeren in onderzoek en pleit voor beleid op plekken waar problemen daadwerkelijk spelen.
BBB benadrukt dat emancipatie ook betekent dat vrouwen vrij zijn om carrière te maken of juist meer tijd aan het gezin te besteden.
BBB wil minder nadruk op subsidies voor genderdiversiteit in de top en meer vertrouwen in vrouwen die zelfstandig hun positie bereiken.

Partij voor de Dieren over LHBTI-veiligheid

Het lid Kosti wijst op bijna verdubbelde meldingen van geweld en discriminatie tegen LHBTI-personen, vervijfvoudigde online haat en sterke toename van haat tegen transpersonen.
Het lid vraagt of de staatssecretaris ziet dat taal in de Kamer over transpersonen haat in de samenleving kan aanwakkeren.
Het lid vraagt om ambitieus LHBTI-emancipatiebeleid volgens het regenboogakkoord, voortzetting van het Regenbooggemeentenprogramma en voldoende middelen.
Het lid vraagt om aanpak van identiteitsverklaringen op scholen waarin een LHBTI-levenswijze wordt afgewezen.
Het lid vraagt om modernisering van de transgenderwet, een verbod op niet-noodzakelijke medische behandelingen van intersekse kinderen en een plan voor systemen die werken met de aanduiding X.

Reactie staatssecretaris: visie en manosfeer

De staatssecretaris noemt vrijheid, gelijkwaardigheid en veiligheid voor vrouwen en LHBTQI-personen de kern van haar portefeuille en ziet zichzelf als coördinerend en aanjagend bewindspersoon.
Zij kondigt een emancipatienota in het najaar aan en zegt opmerkingen uit het debat daarin mee te nemen.
De staatssecretaris belooft dat de emancipatienota een rijksbrede visie bevat op de manosfeer en de gevolgen voor vrouwen en LHBTQI-personen.
De kennis en projecten van de regeringscommissaris worden overgedragen naar een nieuw nationaal actieplan en een nationaal coördinator.
Er komt een mannenalliantie gericht op opvoeders en rolmodellen om tegenwicht te bieden aan schadelijke boodschappen uit de manosfeer.
Scholen worden ondersteund via burgerschapsopdracht, kerndoelen, Stichting School en Veiligheid en gesprekken met docenten over wat zij nodig hebben.
De staatssecretaris verwijst voor online platforms naar de Digital Services Act en kondigt onderzoek aan naar impact en verspreiding van vrouwonvriendelijke en homofobe manosfeerboodschappen.

Reactie staatssecretaris: veiligheid

Over straatintimidatie zegt de staatssecretaris dat een evaluatie van handhaving rond de zomer wordt verwacht, waarna kan worden bekeken wat nodig is om handhaving te versterken.
Voor vrouwenveiligheid verwijst zij naar de nationaal coördinator geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld, primaire preventie, regionale aanpak met gemeenten en de mannenalliantie.
Bij discriminatiezaken benadrukt zij dat politie aangiften moet opnemen, discriminatiezaken prioriteit krijgen en bij een discriminatoir aspect een hogere straf kan worden geëist.
De staatssecretaris zegt in gesprek te zijn met religieuze gemeenschappen via allianties zoals Veilige Kerk en Verandering van binnenuit.
Over buitenlandse beïnvloeding zegt zij samen met Justitie en Veiligheid te kijken naar aanpak in informeel onderwijs en financieringsstromen.
Zij wil internationaal aandacht vragen voor huwelijkse gevangenschap, maar niet per se via een nieuwe VN-dag vanwege bestaande EU-afspraken.
Voor sleutelpersonen rond genitale verminking verwijst zij naar lopende allianties en projecten en zegt dat VWS hierover schriftelijk terugkomt.

Reactie staatssecretaris: LHBTQI-acceptatie

De staatssecretaris acht extra onderzoek naar herkomst van negatieve houding tegen LHBTQI-personen nu niet nodig, omdat er meerdere monitors en onderzoeken lopen.
Zij gebruikt bestaande definities van CBS en SCP en neemt derde generatie migranten niet apart op als categorie buiten die definities.
Volgens de staatssecretaris zijn oorzaken van afnemende acceptatie complex en spelen onder meer godsdienst, geslacht en opleidingsniveau een rol.
Zij zegt dat symbolen zoals regenboogvlaggen belangrijk zijn, maar niet voldoende, en verwijst naar een versterkte aanpak LHBTQI-veiligheid.
Voor scholen noemt zij het wetsvoorstel Vrij en Veilig Onderwijs, Stichting School en Veiligheid, Gender and Sexuality Alliances en Paarse Vrijdag.
De staatssecretaris erkent zorgen over lage aangiftebereidheid en verwijst naar antidiscriminatierechercheurs en extra expertise bij de politie.

Reactie staatssecretaris: werk, zorg en inkomen

De staatssecretaris noemt financiële onafhankelijkheid, werk-zorgverdeling en arbeidsmarktpositie van vrouwen belangrijke onderdelen van de emancipatienota.
Zij verwijst naar vereenvoudiging van het verlofstelsel, herziening van kinderopvang, loontransparantie en een reactie op het SER-advies over mantelzorg.
Het wetsvoorstel loontransparantie is volgens haar ingediend en zou per 1 januari 2027 haalbaar moeten zijn.
De staatssecretaris zegt dat de kinderopvangherziening op koers ligt voor invoering per 1 januari 2029.
Op verzoek van GroenLinks-PvdA zegt zij de gelijkheidstoets en de uitvoering daarvan in de emancipatienota nader te bespreken.

Reactie staatssecretaris: overige onderwerpen

De staatssecretaris verwijst voor vrouwengezondheid naar VWS, de Nationale Werkagenda vrouwengezondheid en de alliantie Gezondheidszorg op maat.
Over de hoofddoek zegt zij dat het kabinet geen apart standpunt heeft; centraal staat dat vrouwen vrij en veilig eigen keuzes kunnen maken en dat tegen dwang wordt opgetreden.
Over de transgenderwet zegt zij met de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid te bespreken hoe zo snel mogelijk een tijdpad met de Kamer kan worden gedeeld.
Over de aanduiding X zegt zij dat systemen aanpassen ingewikkeld is en juridische borging vraagt; hierover komt een brief.
Over Regenbooggemeenten verwijst zij naar een evaluatie en zegt dat de emancipatienota duidelijk maakt wat vanaf 2027 gebeurt.
Over intersekse kinderen zegt zij dat het WODC onderzoekt hoe een verbod op niet-noodzakelijke medische behandelingen juridisch kan worden geregeld.
Over identiteitsverklaringen op scholen zegt zij dat zij na de zomer terugkomt op de verhouding tussen artikel 1 en artikel 23 van de Grondwet.
De staatssecretaris benadrukt dat woorden ertoe doen en roept op tot zorgvuldig en respectvol debat.

Tweede termijn en toezeggingen

Verschillende Kamerleden twijfelen over een tweeminutendebat, maar willen toezeggingen concreet vastleggen vóór of rond de emancipatienota.
Het CDA vraagt verduidelijking over de doelgroep, scope en monitoring van de mannenalliantie en het verband tussen gezinsbeleid en vrouwenemancipatie.
GroenLinks-PvdA vraagt om opname van de FNV-genderanalyse in de emancipatienota en om snelle terugkoppeling over toezicht op nieuwe scholen met gescheiden jongens en meisjes.
DENK vraagt op welk onderzoek de staatssecretaris baseert dat het islamitische geloof het minst tolerant zou zijn ten aanzien van LHBTQI-acceptatie.
D66 vraagt om terugkoppeling over Europese handhaving van de Digital Services Act, de X in systemen en tijdige duidelijkheid voor Regenbooggemeenten.
Het lid Kosti vraagt om concrete termijnen rond identiteitsverklaringen, intersekse-richtlijnen, de transgenderwet en systemen met de aanduiding X.
De voorzitter somt de toezeggingen op, waaronder de emancipatienota in september 2026, onderzoek naar desinformatie in voorjaar 2027, een overzicht van de regeringscommissaris voor november 2026 en meerdere brieven na de zomer.
Er wordt een tweeminutendebat aangevraagd met mevrouw Moorman als eerste spreker, waarschijnlijk na ontvangst van de emancipatienota.

Actiepunten

De staatssecretaris stuurt in september 2026 de emancipatienota met een rijksbrede visie op de manosfeer, resultaten van de campagne Man zeg er wat van, verlofregelingen, de gelijkheidstoets, LHBTI-emancipatiebeleid, Regenbooggemeenten en financiële paragraaf.
De staatssecretaris deelt in het voorjaar van 2027 onderzoek over desinformatie, met aandacht voor de invloed van de manosfeer.
De Kamer ontvangt vóór het wetgevingsoverleg in november 2026 een overzicht van resultaten van de regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en hoe haar taken en aanjagende rol worden overgedragen aan de nationaal coördinator.
Rond het zomerreces ontvangt de Kamer via Justitie en Veiligheid de evaluatie van de wet straatintimidatie en een beoordeling van wat nodig is om het effect te vergroten.
De staatssecretaris komt in het najaar van 2026 samen met Justitie en Veiligheid terug op het voorkomen van buitenlandse beïnvloeding bij informeel onderwijs.
Begin 2027 komt er via Justitie en Veiligheid een WODC-onderzoek naar aangiftebereidheid in discriminatiezaken en manieren om die te verhogen.
VWS informeert de Kamer na de zomer over financiering van sleutelfiguren rond genitale verminking.
De staatssecretaris komt eind 2026 terug op handvatten uit initiatieven rond werk en lonen, waaronder docenten en het Groeifonds.
Na de zomer ontvangt de Kamer een reactie op het advies over mantelzorgverlof.
De staatssecretaris deelt zo snel mogelijk met Justitie en Veiligheid een tijdlijn over de invoering van de transgenderwet.
De staatssecretaris komt na de zomer van 2026 terug op de motie-Kistenman over artikel 1 en artikel 23 van de Grondwet, inclusief identiteitsverklaringen op scholen.
De staatssecretaris stuurt na het zomerreces een brief over het gebruik van de aanduiding X door instanties, de juridische grondslag en de termijn.
De Kamer ontvangt in de zomer van 2027 het WODC-onderzoek naar niet-noodzakelijke medische behandelingen van intersekse kinderen.
De staatssecretaris komt terug op gesprekken met medische beroepsgroepen over richtlijnen voor de behandeling van intersekse kinderen.
De staatssecretaris vraagt internationaal aandacht voor huwelijkse gevangenschap en komt hier rond het wetgevingsoverleg op terug.
De staatssecretaris neemt de FNV-genderanalyse, waar passend samen met Sociale Zaken en Werkgelegenheid, mee in of naast de emancipatienota.
Er wordt een tweeminutendebat ingepland nadat de emancipatienota bij de Kamer ligt.