Open YouTube

2026-06-29 - Wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering ter implementatie van Richtl…

Debat Indirectdutchnlpublicupdated Jun 30, 2026, 11:24

Read in about 5 minutes instead of watching 129 minutes.

Opening en context

De commissie bespreekt de implementatie van de Europese anti-SLAPP-richtlijn over strategische rechtszaken tegen publieke participatie.
Er liggen vijf amendementen voor en de commissie behandelt het wetsvoorstel met bijdragen van D66, GroenLinks-PvdA, CDA en VVD.

Sneller benadrukt dat SLAPP-zaken journalisten, wetenschappers, activisten en klokkenluiders kunnen intimideren en tot zelfcensuur leiden.
Hij stelt dat het wetsvoorstel te smal is omdat het sterk leunt op bestaand instrumentarium, terwijl rechters SLAPP-zaken nog onvoldoende herkennen.
Sneller verdedigt amendementen over vroegtijdige afdoening, volledige proceskostenvergoeding, expliciete criteria en toepassing van zekerheidsstelling in nationale zaken.
Hij vraagt hoe bestuursrechtelijke SLAPP-zaken beter gemonitord kunnen worden en of daar aanleiding is voor actie.

Abdi noemt voorbeelden van juridische intimidatie tegen journalisten, media en burgers en ziet SLAPP-zaken als bedreiging voor vrije pers, academische vrijheid en democratische tegenspraak.
Zij vraagt of een lichtere Nederlandse implementatie Nederland aantrekkelijker kan maken voor SLAPP-eisers dan landen met strengere wetgeving.
Abdi vraagt aandacht voor strafrechtelijke en bestuursrechtelijke SLAPP-zaken, toegang tot de Nederlandse rechter, Caribisch Nederland en ondersteuning van slachtoffers.
Zij vindt een website met informatie onvoldoende en vraagt om concrete ondersteuning, rechtsbijstand en psychologische of financiële hulp voor meer groepen dan alleen journalisten.
Zij vraagt naar publicatie en vindbaarheid van SLAPP-uitspraken voor transparantie en normstelling.

Straatman onderschrijft het doel om SLAPP-zaken aan te pakken, maar vraagt of de richtlijn veel toevoegt omdat Nederland al een robuust burgerlijk procesrecht heeft.
Zij uit zorgen dat nieuwe bepalingen het Burgerlijk Wetboek complexer maken en een aparte subcategorie binnen misbruik van procesrecht creëren.
Volgens Straatman staat of valt vroegtijdige afdoening en volledige proceskostenvergoeding met het bewijs van misbruik van procesrecht, waarvan de lat hoog ligt.
Zij ziet vooral waarde in kennisdeling en betere juridische en psychische ondersteuning van publieke personen.
Straatman vraagt ook aandacht voor activistische rechtszaken tegen particuliere bedrijven en voor impact assessments bij Europese richtlijnen.

Ellian sluit grotendeels aan bij het CDA en steunt het oorspronkelijke wetsvoorstel, maar is kritisch op meerdere amendementen.
De VVD ziet het doel van het wetsvoorstel als het opwerpen van een drempel tegen SLAPP-zaken die publieke bijdragen ontmoedigen.
Ellian vindt dat vroegtijdige afwijzing al mogelijk is en waarschuwt voor het toevoegen van extra procesfiguren of materiële criteria aan artikel 3:13 BW.
Hij staat niet negatief tegenover uitbreiding van de zekerheidsstelling naar nationale zaken, maar vindt andere amendementen waarschijnlijk problematisch.

De staatssecretaris onderschrijft de urgentie en stelt dat SLAPP-zaken deelnemers aan het publieke debat de mond kunnen snoeren.
Zij geeft aan dat juridische druk op journalisten toeneemt en dat soms al van publicatie is afgezien.
Volgens het kabinet volstaat het bestaande Nederlandse recht grotendeels, maar alle amendementen krijgen oordeel Kamer omdat zij passen bij het doel van de richtlijn.
De staatssecretaris licht toe dat amendement 7 over snelle afdoening, 8 over volledige kosten, 9 over expliciete kwalificatie als misbruik van procesrecht, 10 over nationale zekerheidsstelling en 11 over bevoegdheid bij buitenlandse SLAPP-zaken oordeel Kamer krijgen.
Zij benadrukt dat ook zonder de amendementen sprake is van een correcte implementatie en dat uitbreiding naar nationale gevallen een nationale kop vormt.

De staatssecretaris legt uit dat de eiser zijn vordering moet onderbouwen en de gedaagde die stelt dat sprake is van een SLAPP daarvoor enige onderbouwing moet geven.
Voor bestuursrechtelijke en strafrechtelijke SLAPP-zaken ziet het kabinet vooralsnog geen reden tot actie, maar ontwikkelingen kunnen worden meegenomen in monitoring.
Voor ondersteuning verwijst de staatssecretaris naar bestaande structuren zoals PersVeilig, de Balie Persvrijheid, de advocatenorde en informatie op rijksoverheid.nl.
SLAPP-zaken zullen volgens de rechtspraak worden geregistreerd en uitspraken worden gepubliceerd met een inhoudsindicatie waarin staat dat SLAPP-verweer aan de orde was.
Een contourenbrief over publicatie en hergebruik van rechterlijke uitspraken wordt in het derde kwartaal van 2026 verwacht.
De staatssecretaris zegt toe te monitoren of informatiepunten en voorzieningen voor ondersteuning voldoende zijn.
Zij zegt toe gegevensverzameling, ook rond bestuursrechtelijke en strafrechtelijke aspecten, mee te nemen voor monitoring en evaluatie van de richtlijn.
Zij zegt toe een brief te sturen over informatievoorziening en afstemming rond het Caribisch deel van het Koninkrijk, uiterlijk voor 1 oktober 2026.

De Kamer stemt donderdagmiddag over de amendementen en later apart over het wetsvoorstel.
Sneller en Abdi geven aan de toelichting en mogelijke redactionele aanpassingen van hun amendementen nog te bekijken.

De staatssecretaris zal een afzonderlijk wetsvoorstel voorbereiden om specifieke bepalingen ook voor nationale SLAPP-zaken te laten gelden, naar verwachting kort na de zomer voor advies aan de Raad van State.
De staatssecretaris zal resultaten van het onderzoek van PersVeilig naar juridische druk en SLAPP-zaken bij journalisten met de Kamer delen zodra die in september worden verwacht.
De staatssecretaris zal de Kamer in het derde kwartaal van 2026 informeren via een contourenbrief over publicatie en hergebruik van rechterlijke uitspraken.
De staatssecretaris zal monitoren of bestaande informatiepunten en voorzieningen voor SLAPP-doelwitten voldoende zijn.
De staatssecretaris zal gegevensverzameling over onder meer bestuursrechtelijke en strafrechtelijke aspecten meenemen voor monitoring en evaluatie van de richtlijn.
De staatssecretaris zal uiterlijk voor 1 oktober 2026 een brief sturen over informatievoorziening en afstemming voor het Caribisch deel van het Koninkrijk.