Open YouTube

2026-06-30 - Economische veiligheid en strategische autonomie

Debat Indirectdutchnlpublicupdated Jul 1, 2026, 07:37

Read in about 6 minutes instead of watching 44 minutes.

Opening en context

De voorzitter opent het tweeminutendebat over economische veiligheid en strategische autonomie en laat ook de heer Dassen deelnemen, ondanks dat hij niet aan het commissiedebat deelnam.

Halfgeleiders en Taiwan

Van der Lee benadrukt dat mondiale spanningen, vooral rond China en Taiwan, de Nederlandse economische veiligheid raken en dat Nederland zijn semiconambities moet versnellen.
Hij dient een motie in om met andere EU-lidstaten een coalition of the willing te vormen en in Taiwan samenwerking met Taiwanese chipbedrijven te verkennen voor high mix-chipproductie in de EU.
De minister ontraadt deze motie, omdat er volgens haar al economische en semicon-specifieke contacten met Taiwan bestaan, zoals de Semicon Dialogue.

Chemische industrie en handelsbescherming

Bontenbal/Bühler namens het CDA stelt dat chemische clusters zoals Chemelot en Rotterdam cruciaal zijn voor verduurzaming, innovatie, werkgelegenheid en strategische productieprocessen.
Zij wijst op druk door hoge energiekosten, staatsgesteunde overcapaciteit buiten Europa en oneerlijke concurrentie.
De motie vraagt het kabinet om binnen de EU snel effectieve handelsbeschermende instrumenten in te zetten en aanbevelingen van de Critical Chemical Alliance uit te werken, vooral rond vraagstimulering.
De minister geeft deze motie oordeel Kamer en noemt het een belangrijk signaal.

Regeldruk en gelijk speelveld

Vlag waarschuwt dat Nederland zijn industrie kwijtraakt en dat regeldruk leidt tot hoge kosten en overwegingen van bedrijven om Nederland te verlaten.
Zijn motie vraagt om de bedrijfseffecttoets per 1 november 2026 uit te breiden met een toets op het gelijke speelveld met buurlanden bij nieuw industriebeleid en regelgeving.
De minister noemt de motie ontijdig omdat het kabinet de Kamer uiterlijk 1 november informeert over dit onderwerp; Vlag houdt de motie voorlopig aan.

Kritieke grondstoffen en bioraffinage

Van der Berg dient een motie in om een lijst van kansrijke projecten voor kritieke grondstoffen en materialen op te stellen en daar passend beleid voor te ontwikkelen.
Hij dient ook een motie in om in de visie op brandstoffen en chemische grondstoffenproductie concrete doelen op te nemen voor bioraffinage in Nederland en Europese zelfvoorziening.
Hij vraagt de minister om snel duidelijkheid over de uitbetaling van de indirecte kostencompensatie voor de industrie, omdat bedrijven onzekerheid ervaren.
De minister geeft de motie over kansrijke grondstoffenprojecten oordeel Kamer en zegt dat hierover voor de zomervakantie een Kamerbrief komt.
De tweede motie van Van der Berg wordt aangehouden na uitleg dat de visie rond Prinsjesdag en met betrokkenheid van de sector verder wordt uitgewerkt.
De minister zegt toe dat er binnen twee weken een brief komt over de stand van zaken rond de IKC-betalingen.

PVV-moties over reststromen en energiebeleid

Prekaars dient een motie in om inzichtelijk te maken welke strategisch belangrijke reststromen nu nog als afval worden geclassificeerd.
Hij vraagt daarnaast om te stoppen met beleid dat elektrificatie stimuleert of verplicht stelt, vanwege netcongestie.
Zijn derde motie vraagt om subsidievoorwaarden rond CO2-reductie en koolstofvrije energie te laten vervallen.
Van der Lee bekritiseert de anti-elektrificatiemotie en vraagt hoe die zich verhoudt tot steun voor kerncentrales; Prekaars zegt dat het om netcongestie gaat, niet om afwijzing van kernenergie.
De minister ontraadt alle drie de PVV-moties: de reststromenmotie hoort volgens haar bij een ander debat, elektrificatie is de kern van de energietransitie en CO2-reductie is juist het doel van de subsidievoorwaarden.

AI, industrie en arbeidsmarkt

Dassen dient een motie in om te investeren in Europese fysieke AI, zodat de hoogwaardige maakindustrie minder afhankelijk wordt van niet-Europese landen of techbedrijven.
Hij vraagt ook om een Europese Raad-spoedtop deze zomer over de gevolgen van AI voor economie, samenleving en arbeidsmarkt.
Zijn derde motie vraagt om bij het Belastingplan 2027 met een voorstel voor een AI-belasting te komen en te onderzoeken of de opbrengsten naar een omscholingsfonds kunnen gaan.
De minister geeft de motie over Europese fysieke AI oordeel Kamer, maar zegt dat er geen extra budget is en dat er al beleid bestaat.
De minister ontraadt de motie voor een AI-spoedtop omdat AI al in EU-gremia wordt besproken, en ontraadt de AI-belasting omdat zij AI niet via belasting wil afremmen.

Energieonafhankelijkheid en circulariteit

Kosti dient een motie in voor een integraal plan voor energieonafhankelijkheid, met energiebesparing en hernieuwbare energie als pijlers van economische veiligheid.
Zij vraagt om concrete reductiedoelen voor grondstoffengebruik en integratie daarvan in de grondstoffenstrategie.
Een derde motie vraagt om meer investeringen in circulaire infrastructuur en beleid voor ontwerp voor reparatie, langere levensduur, recht op reparatie en financieel aantrekkelijkere reparatie.
Van der Berg vraagt of minder afhankelijkheid van grondstoffen ook ruimte laat voor mijnbouw in Nederland of Europa; Kosti legt de nadruk op minder verbruik, reparatie en minder onnodige consumptie.
De minister ontraadt de motie over energieonafhankelijkheid, geeft oordeel Kamer aan de motie over reductiedoelen voor grondstoffengebruik en ook oordeel Kamer aan de motie over reparatie en circulariteit.

Afronding

Na de appreciatie van alle moties sluit de voorzitter het debat en kondigt het volgende tweeminutendebat over gasmarkt en leveringszekerheid aan.

Actiepunten

Vorm met andere EU-lidstaten een coalition of the willing en verken in Taiwan samenwerking met Taiwanese chipbedrijven voor high mix-chipproductie in de EU.
Zet binnen de EU snel handelsbeschermende instrumenten in, waaronder vrijwaringsmaatregelen en antidumping- en antisubsidieonderzoeken voor de chemische industrie.
Werk de aanbevelingen van de Critical Chemical Alliance spoedig uit, met bijzondere aandacht voor vraagstimulering.
Breid de bedrijfseffecttoets per 1 november 2026 uit met een toets op het gelijke speelveld met buurlanden bij nieuw beleid en regelgeving voor industriële bedrijven.
Stel een lijst op van kansrijke projecten voor kritieke grondstoffen en materialen en ontwikkel daar passend beleid voor.
Neem concrete doelstellingen op voor bioraffinage in Nederland en Europese zelfvoorziening in de visie op brandstoffen en chemische grondstoffenproductie.
Informeer de Kamer na de zomer over het concept en de cijfers onder de visie op brandstoffen en chemische grondstoffenproductie.
Geef bedrijven snel duidelijkheid over de uitbetaling en randvoorwaarden van de indirecte kostencompensatie.
Maak inzichtelijk welke reststromen die cruciaal zijn voor strategische autonomie momenteel nog als afval worden geclassificeerd.
Stop met beleid dat elektrificatie stimuleert of verplicht stelt.
Laat de subsidievoorwaarde vervallen dat bedrijven minimaal 50 procent van de subsidie moeten inzetten voor CO2-reductie.
Schrap eisen dat een minimaal percentage van het energieverbruik uit koolstofvrije bronnen moet komen.
Investeer in Europese fysieke AI voor de hoogwaardige maakindustrie.
Span je in voor een Europese Raad-spoedtop deze zomer over de gevolgen van AI voor economie en samenleving.
Kom bij het Belastingplan 2027 met een voorstel voor een AI-belasting en onderzoek inzet van de opbrengsten voor een omscholingsfonds.
Stel een integraal plan op voor energieonafhankelijkheid met energiebesparing en uitrol van hernieuwbare energie.
Veranker energiebesparing en hernieuwbare energie expliciet als pijlers van economische veiligheid in de internationale veiligheidsstrategie.
Ontwikkel concrete reductiedoelen voor grondstoffengebruik en integreer die in de grondstoffenstrategie.
Intensiveer investeringen in circulaire infrastructuur en ontwikkel beleid dat ontwerp voor reparatie en langere levensduur stimuleert.
Versterk het recht op reparatie, maak reparatie financieel aantrekkelijker en stel minimumeisen voor levensduur en repareerbaarheid van producten.
Stuur binnen twee weken een brief aan de Kamer met de stand van zaken over IKC-betalingen.