Open YouTube

2026-07-01 - Financiën decentrale overheden

Debat Indirectdutchnlpublicupdated Jul 1, 2026, 13:35

Read in about 4 minutes instead of watching 40 minutes.

Zorgen over gemeentefinanciën

De SGP stelt dat gemeenten ondanks incidentele overschotten structureel vastlopen door verschillende boekhoudregels en stelsels, en roept het kabinet op bij de augustusbesluitvorming rekening te houden met de druk op lokale voorzieningen.
CDA vraagt aandacht voor de herverdeling van het gemeentefonds, vooral het maatschappelijk effect in de regio en het cluster jeugdzorg, en wijst op aanhoudende onzekerheid tot 2029.
D66 benadrukt dat gemeenten en provincies ruimte nodig hebben voor eigen aanpakken en voorspelbare meerjarige financiering voor investeringen in woningbouw, bereikbaarheid en voorzieningen.
JA21 stelt dat breed in de Kamer de oproep klinkt om gemeenten meer middelen te geven voor hun taken en vraagt bevestiging van onderzoek naar middelgrote steden met grootstedelijke opgaven.

Ingediende moties

BBB dient een motie in om bij toekomstige onderzoeken naar de verdeling van het gemeentefonds ook de omvang van het fonds in relatie tot gemeentelijke taken mee te nemen.
BBB dient een motie in om bij nieuwe of uitgebreidere taken voor gemeenten altijd structureel voldoende middelen mee te leveren, zodat autonome taken niet onder druk komen.
VVD dient een motie in om naast vermindering van specifieke uitkeringen ook verantwoordings- en controlelasten voor medeoverheden te verminderen.
D66 dient een motie in om in de interbestuurlijke samenwerkingsagenda concrete voorstellen op te nemen voor meer voorspelbaarheid in het meerjarige financiële perspectief van decentrale overheden.
FVD dient moties in over onderzoek naar het terugbrengen of anders inrichten van gemeentelijke taken en over het voorkomen dat gemeenten structureel afhankelijk worden van belastingverhogingen.
De heer Struis dient een motie in om inflatiecompensatie binnen het gemeentefonds op basis van nacalculatie mogelijk te maken.
GroenLinks-PvdA dient moties in over evaluatie van de BBP-systematiek en over het meenemen van woningbouwgroei en inwonergroei in het gemeentefonds.
PVV dient een motie in om het contact met de VNG te staken zolang haar voorzitter kransen legt bij Nakba-herdenkingen.

Reactie van de minister

De minister zegt dat de Kamer in het voorjaar van 2028 wordt geïnformeerd over het nieuwe verdeelmodel, inclusief herverdeeleffecten en mogelijk een ingroeipad; versnelling acht hij onverstandig vanwege zorgvuldigheid.
De motie over het meenemen van de omvang van het gemeentefonds bij verdeelonderzoek wordt ontraden, omdat verdeling en omvang volgens de minister gescheiden discussies zijn.
De motie over structurele bekostiging van nieuwe gemeentelijke taken wordt overbodig genoemd; na aandringen zegt de minister een brief toe over de juridische duiding van artikel 108 Gemeentewet.
De motie over vermindering van verantwoordings- en controlelasten bij specifieke uitkeringen krijgt oordeel Kamer.
De motie over voorspelbaarheid in de samenwerkingsagenda met decentrale overheden krijgt oordeel Kamer.
De moties van FVD worden respectievelijk ontraden en overbodig genoemd.
De motie over inflatiecompensatie op basis van nacalculatie wordt overbodig genoemd, omdat dit al onderdeel wordt van de evaluatie van de BBP-systematiek.
De GroenLinks-PvdA-moties over de normeringssystematiek en woningbouw in het gemeentefonds worden ontraden.
De minister ontraadt de PVV-motie over het staken van samenwerking met de VNG.
De minister herhaalt dat onderzoek naar middelgrote steden met grootstedelijke problematiek wordt meegenomen in het vervolgonderzoek waarover de Kamer na de zomer wordt geïnformeerd.

Vervolg

De voorzitter meldt dat de Kamer de volgende ochtend stemt over de ingediende moties.

Actiepunten

De regering moet volgens de ingediende BBB-motie bij toekomstige onderzoeken naar de verdeling van het gemeentefonds ook de omvang van het fonds in relatie tot het gemeentelijke takenpakket meenemen.
De regering moet volgens de ingediende BBB-motie bij nieuwe of uitgebreidere gemeentelijke taken structureel voldoende middelen meeleveren.
De regering moet volgens de VVD-motie maatregelen treffen om verantwoordings- en controlelasten bij specifieke uitkeringen te verminderen en de Kamer daarover voor behandeling van de Financiële-verhoudingswet informeren.
De regering moet volgens de D66-motie in de samenwerkingsagenda concrete voorstellen opnemen die de voorspelbaarheid van het meerjarige financiële perspectief van decentrale overheden versterken.
De regering moet volgens de FVD-motie onderzoeken welke gemeentelijke taken kunnen worden teruggebracht naar het Rijk of anders ingericht.
De regering moet volgens de motie-Struis mogelijk maken dat inflatiecompensatie binnen het gemeentefonds op basis van nacalculatie plaatsvindt.
De regering moet volgens de GroenLinks-PvdA-motie in de evaluatie van de normeringssystematiek onder meer ramingsafwijkingen en het niet structureel uitgekeerde volume van 2022 en 2023 meenemen.
De regering moet volgens de GroenLinks-PvdA-motie onderzoeken hoe de woningbouwopgave en groei van het aantal inwoners in het gemeentefonds kunnen worden meegenomen.
De minister zegt toe voor 1 oktober een brief te sturen over de juridische duiding van de bekostiging van gemeentelijke taken door het Rijk.
De Kamer stemt de volgende ochtend over de ingediende moties.