Open YouTube

2026-07-01 - Samenhangende aanpak landbouw, natuur en stikstof

Debat Indirectdutchnlpublicupdated Jul 2, 2026, 21:18

Read in about 5 minutes instead of watching 700 minutes.

Opening en orde

Het debat over landbouw, natuur en stikstof wordt geopend; de Kamer spreekt af om vijf minuten spreektijd per fractie te hanteren met onbeperkte interrupties.
Er wordt om informatie gevraagd over de positie van LTO na signalen dat LTO afstand zou nemen van de kabinetsbrief, en over betrokkenheid van andere landbouworganisaties.

BBB stelt dat het kabinetsplan duizenden boeren raakt door zonering, grondgebondenheid, afroming, mogelijke gedwongen uitkoop en krimp van de veestapel.
BBB betoogt dat er geen stikstofprobleem maar een stikstofwetprobleem is en wil de KDW ook uit de vergunningverlening halen.
BBB zegt bereid te zijn goede alternatieven te steunen, maar niet mee te werken aan het voorliggende beleid dat volgens haar boerenbedrijven kapotmaakt.

De SP plaatst de huidige crisis in historisch perspectief en stelt dat eerder overheidsbeleid schaalvergroting heeft aangewakkerd.
De SP mist een echte visie op landbouw en waarschuwt dat strengere regels zonder verdienmodel vooral kleinere en extensieve boeren kunnen raken.
De SP vraagt aandacht voor import, Mercosur, ketenmacht, biologische landbouw, luchtvaart en de positie van boeren die al duurzaam werken.

Pro steunt het pakket als minimum om natuurherstel en vergunningverlening weer op gang te brengen, maar wil geen afzwakking van de effectiviteit.
Pro vindt zones rond Natura 2000-gebieden zinvol en wil dat biologische en extensieve landbouw in zulke gebieden meer toekomst krijgt.
Pro vraagt om borging via PBL, landsadvocaat en extra maatregelen als blijkt dat natuurherstel of vergunningverlening onvoldoende zeker is.
Pro benadrukt dat het niet uit is op minder boeren, maar op minder ammoniak en minder dieren waar dat nodig is voor natuurherstel.

Denk noemt het pakket een begin, maar vraagt waar de snelle doorbraak, juridische zekerheid en eerlijke verdeling van pijn zitten.
Volt ziet het pakket als startpunt en vraagt aandacht voor koplopers, regeneratieve landbouw, plantaardige productie, grensregio's, escalatie en ketenafspraken.
De Partij voor de Dieren vindt dat stikstof een symptoom is van een onhoudbaar landbouwmodel en vraagt meer borging voor natuur, klimaat, water en dierenwelzijn.

De SGP vindt dat het kabinet te veel blijft sturen op stikstofreductie in plaats van natuurbeheer en gebiedsgerichte herstelplannen.
De SGP verzet zich tegen de grondgebondenheidsnorm, brede zonering en scherpe emissienormen, en wil meer ruimte voor gebiedsplannen en betaalbare maatregelen.
De ChristenUnie noemt de brief conceptueel rommelig doordat generiek beleid, zonering en natuurherstelbenadering door elkaar lopen.
De ChristenUnie wil snelle verhoging van de rekenkundige ondergrens en kritischere beoordeling van zones, vooral op plekken waar die weinig effect hebben.

D66 verdedigt het pakket als noodzakelijke stap om Nederland weer in beweging te krijgen en boeren, bouw, ondernemers en natuur perspectief te bieden.
Het CDA steunt de richting van het pakket omdat het volgens de partij nodig is om de vergunningverlening los te trekken en boeren rechtszekerheid te geven.
De VVD steunt het pakket ondanks pijnlijke maatregelen en beoordeelt het vooral op de vraag of vergunningverlening, woningbouw en ondernemerschap weer mogelijk worden.
Coalitiepartijen benadrukken dat de uitwerking nog via wetgeving, gebiedsprocessen en overleg met provincies moet plaatsvinden.

Groep Keizer stelt dat het kabinet voortbouwt op een vastgelopen stikstofsysteem en waarschuwt voor schade aan landbouw, financierbaarheid en voedselzekerheid.
JA21 noemt het pakket niet overtuigend en vraagt garanties dat het daadwerkelijk vergunningverlening oplevert, met nadruk op de rekenkundige ondergrens.
PVV en Forum voor Democratie verwerpen de plannen principieel en stellen dat boeren onevenredig worden getroffen door een papieren stikstofprobleem.

De minister stelt dat het pakket natuurherstel, emissiereductie, vergunningverlening en 20 miljard euro ondersteuning combineert en als samenhangend geheel moet worden gezien.
Volgens de minister zijn zones nodig rond kwetsbare natuurgebieden, maar wordt de precieze uitwerking met provincies en gebiedspartijen verfijnd.
De minister zegt dat er brede ondersteuning komt voor boeren die extensiveren, omschakelen, innoveren, verplaatsen of stoppen.
De minister wil de KDW uit de wet halen, een pakket maatregelen juridisch borgen en de rekenkundige ondergrens zo snel mogelijk maar verantwoord invoeren.
Het kabinet erkent zorgen over extensieve boeren en zegt te kijken naar aanpassing of ondersteuning bij emissienormen gekoppeld aan fosfaatrechten.
De staatssecretaris gaat in op vrijhandel, gewasbescherming, dierwaardige stallen, voedselzekerheid en de koppeling met innovatie en dierenwelzijn.

In de tweede termijn dienen partijen moties in over onder meer de rekenkundige ondergrens, KDW, pasmelders, zones, fosfaatrechten, biologische landbouw, natuurborging en financierbaarheid.
De minister ontraadt meerdere moties van BBB, PVV, groep Keizer en anderen, maar geeft oordeel Kamer aan enkele moties over onder meer instructieregels, landsadvocaat, grensregio's, innovatie en informatieverzoeken.
De vergadering wordt gesloten met de mededeling dat later die dag over de moties wordt gestemd.

Het kabinet moet opnieuw reageren op het verzoek om schriftelijke duidelijkheid over de positie van LTO ten opzichte van de kabinetsbrief.
De minister zegt toe de Kamer voor 1 januari 2027 te informeren over borging van natuurherstel, natuurbeheer, doelen en resultaten.
De minister zegt toe voor half september een notitie met provincies te delen over de provinciale route voor invoering van de rekenkundige ondergrens.
De minister zegt toe de Kamer na de zomer te informeren over het hedendaags referentiemoment voor pasmelders en interimmers.
De minister zegt toe vóór 1 oktober informatie te sturen over de gevolgen van emissienormen voor extensieve boeren en de koppeling aan fosfaatrechten.
De minister zegt toe binnen twee weken informatie te sturen over de natuurgegevens en de betwiste 80%-claim over Natura 2000-gebieden.
De minister zegt toe voor het einde van het jaar een overzicht te geven van regelingen en middelen per trede van het trappetje van Remkes.
De staatssecretaris zegt toe in de brief bij de AMvB dierwaardigheid in te gaan op mestvergisters, weidegang en borging van integrale stalontwerpen.