Open YouTube

2026-07-01 - Toegang tot het recht

Debat Indirectdutchnlpublicupdated Jul 1, 2026, 13:36

Read in about 4 minutes instead of watching 177 minutes.

Opening en inzet debat

De commissie debatteert over toegang tot het recht, met spreektijd en interrupties voor de Kamerleden.
Het CDA benadrukt dat toegang tot recht essentieel is en niet alleen een overheidstaak is, maar ook een verantwoordelijkheid van samenleving en advocatuur.

Het CDA stelt voor dat commerciële advocaten zich vrijwillig als advocaatreservist aanmelden bij de Raad voor Rechtsbijstand om bij te springen als geen sociaal advocaat beschikbaar is.
Voor advocaatreservisten zouden aanvullende cursussen, ondersteuning en richtlijnen nodig zijn, en commerciële kantoren moeten hun medewerkers hiervoor ruimte geven.
In interrupties wordt besproken dat commerciële en sociale advocatuur nu te gescheiden werelden zijn en dat commerciële advocaten meer maatschappelijke inzet kunnen leveren.

Meerdere Kamerleden wijzen op postcoderecht: toegang tot sociaal-juridische hulp en sociale advocatuur verschilt sterk per regio.
Het CDA wil het eindrapport van kwartiermaker Marijnissen afwachten, maar erkent dat het onacceptabel is als toegang tot recht afhangt van woonplaats.
SP en GroenLinks-PvdA dringen aan op een minimum aan sociaal-juridische dienstverlening en concrete normen voor toegang tot recht.

D66 benadrukt dat betere dienstverlening, minder complexe regels en aanpassing van de Algemene wet bestuursrecht juridische procedures kunnen voorkomen.
Investeren in sociaal-juridische hulp kan volgens D66 maatschappelijke kosten voorkomen, zoals schuldenproblematiek en druk op rechtbanken.
De staatssecretaris noemt de nulde lijn belangrijk: tijdige hulp vermindert stress, escalatie en maatschappelijke kosten.

Kamerleden bespreken tekorten in de sociale advocatuur, vergrijzing, regionale kwetsbaarheid en hoge werklast bij een kleinere groep advocaten.
De staatssecretaris wijst op eerdere structurele investeringen, extra middelen en een visie met pijlers zoals bedrijfsstructuren, bedrijfsvoering, onderwijs en imago.
Er komen extra opleidingsplekken en innovatieve middelen, waarbij gekeken wordt naar regio’s en rechtsgebieden waar tekorten het grootst zijn.
De staatssecretaris wil dat de commerciële en sociale advocatuur samen verantwoordelijkheid nemen, onder meer via detachering, toevoegingszaken en mogelijke advocaatreservisten.

SP en D66 vragen naar uitbreiding van Huizen van het Recht, vooral waar laagdrempelige toegang en doorverwijzing nodig zijn.
De staatssecretaris ziet Huizen van het Recht als waardevol, maar wil maatwerk en niet overal hetzelfde model uitrollen.
Voor het einde van het jaar komt de staatssecretaris terug op mogelijke uitbreiding of vergelijkbare vormen van laagdrempelige rechtshulp.

CDA en VVD vragen aandacht voor middeninkomens en mkb’ers die niet in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand maar juridische hulp moeilijk kunnen betalen.
De VVD noemt als voorbeeld een zelfstandige met een vordering waarbij advocaat-, proces- en deurwaarderskosten de toegang tot recht ernstig beperken.
De staatssecretaris laat onderzoek doen naar toegang tot rechtsbijstand voor lagere middeninkomens en komt daar in het derde kwartaal van 2026 op terug.

De VVD vraagt uitvoering van de motie-Ellian/Knops over centrale kwaliteitsborging en een register voor mediators.
De staatssecretaris erkent teleurstelling over de voortgang rond mediation en zegt dat de motie niet van tafel is.
Deurwaarders krijgen volgens de staatssecretaris een steeds belangrijkere sociale en signalerende rol; financiering en wettelijke verankering worden verder onderzocht.

Meerdere partijen vragen zekerheid over de pokmiddelen voor sociaal-juridische dienstverlening via gemeenten, omdat onzekerheid lokaal al gevolgen heeft voor contracten en voorzieningen.
De staatssecretaris meldt dat middelen voor 2026 en 2027 zijn toegezegd en dat zij met BZK in gesprek is over continuïteit en mogelijke oormerking vanaf 2028.
In de tweede termijn vragen SP en GroenLinks-PvdA om snellere duidelijkheid richting gemeenten, mede op basis van de derde evaluatie.

Aan het einde worden toezeggingen opgesomd over onder meer subsidieregelingen, Huizen van het Recht, advocaatkantoren, kantoortoeslag, middeninkomens, deurwaarders, mediation en pokmiddelen.
De staatssecretaris zegt toe de Kamer voor de begrotingsbehandeling terug te koppelen over het gesprek met BZK over de pokmiddelen.

De staatssecretaris breidt de bestaande subsidieregeling voor de beroepsopleiding uit, heeft deze in september 2026 gereed en kijkt naar een definitieve plek in het stelsel.
De staatssecretaris komt voor het einde van het jaar terug op mogelijke uitbreiding van Huizen van het Recht.
De staatssecretaris bespreekt in periodieke gesprekken met advocatenkantoren de flexibiliteit om commerciële advocaten meer ruimte te geven voor sociale advocatuur.
De staatssecretaris informeert de Kamer voor het einde van dit jaar over de uitwerking van de kantoortoeslag.
De staatssecretaris stuurt in het derde kwartaal van 2026 een reactie op het rapport over toegang tot het recht en gaat daarbij uitgebreider in op middeninkomens en het MKB.
De staatssecretaris geeft in het voorjaar van 2027 een reactie op het WODC-rapport over toekomstbestendigheid van deurwaarders.
De staatssecretaris komt in oktober terug op de uitwerking van de motie-Ellian/Knops over mediation.
De staatssecretaris komt uiterlijk bij de Voorjaarsnota 2027 terug op het aflopen van financiering uit de pokmiddelen en geeft helderheid vanaf 2028.
De staatssecretaris gaat voor de begrotingsbehandeling met de minister van BZK in gesprek over het aflopen van de pokmiddelen en koppelt dit terug.