Open YouTube

2026-07-02 - Kernenergie

Debat Indirectdutchnlpublicupdated Jul 3, 2026, 06:20

Read in about 6 minutes instead of watching 346 minutes.

Opening en orde

De voorzitter opent het commissiedebat over kernenergie, wijst op de grote publieke belangstelling en stelt interruptieregels vast vanwege de drukke Kameragenda.
De commissie stemt ermee in dat niet-commissieleden zoals de heer Heutink en later de heer Van Duijvenvoorde aan het debat deelnemen.

Voorstanders van kernenergie

JA21 betoogt dat kernenergie nodig is voor betaalbare, schone en soevereine energie, industriebeleid en toekomstige economische groei.
JA21 vraagt om harde mijlpalen in de routekaart richting 2030, 2035, 2040 en 2050, met duidelijkheid over locaties, techniek, vergunningen en financiering.
VVD noemt kernenergie een hoeksteen van een robuust energiesysteem en houdt vast aan minimaal 7 GW nucleair vermogen in 2050, met voorkeur voor Zeeland/Terneuzen.
VVD wil parallel versnelling van SMR-projecten, vooral in Borssele, en harde aandacht voor Nederlandse toeleveranciers en lokale economische waarde.
PVV stelt dat Borssele jarenlang als voorkeurslocatie is gepresenteerd en noemt de verschuiving naar Eemshaven en Terneuzen een onbegrijpelijke draai.
FVD stelt dat kernenergie continuïteit levert en vraagt waarom modellen voor netcongestie uitgaan van theoretische maxima in plaats van fysiek gebruik.

Kritiek op kernenergie

GroenLinks-PvdA noemt de kabinetsplannen een dure kernenergiefantasie en wil gereserveerde miljarden inzetten voor groene, goedkope energie en lagere energierekeningen.
SP stelt dat kernenergie niet inpasbaar is in het Nederlandse energiesysteem en dat geld beter kan gaan naar zon op dak, isolatie, opslag en wind op zee.
Partij voor de Dieren stelt dat kerncentrales te laat komen voor de klimaatcrisis, kernafval en uraniumafhankelijkheid veroorzaken en geen duurzame oplossing zijn.
Tegenstanders wijzen erop dat SMR’s nog geen bewezen commerciële oplossing zijn en dat investeren daarin volgens hen neerkomt op wensdenken.

Groningen en Eemshaven

Meerdere fracties wijzen op eerdere Kameruitspraken en beloften dat er geen kerncentrale in Groningen zou komen, mede vanwege de voorgeschiedenis van gaswinning en Nij Begun.
GroenLinks-PvdA vraagt wat de boodschap van de staatssecretaris aan Groningers is en waarom de belofte van het vorige kabinet is losgelaten.
BBB en andere fracties bekritiseren het voorkeursrecht bij Eemshaven, omdat dit volgens hen inwoners, bedrijven, windprojecten en regionaal vertrouwen onder druk zet.
D66, CDA, SP, ChristenUnie en andere fracties spreken uit dat Groningen maatschappelijk of bestuurlijk geen begaanbare route is, ook al scoort Eemshaven technisch goed.
De staatssecretaris zegt dat Groningen nog in de procedure zit omdat de projectprocedure zorgvuldig moet worden afgerond, maar erkent dat draagvlak zwaar weegt.

Zeeland, Terneuzen en Borssele

Veel fracties bespreken de technische en financiële problemen rond Terneuzen, waaronder netinpassing, grote extra elektriciteitsvraag en mogelijke redispatchkosten.
GroenLinks-PvdA stelt dat Zeeland in 2040 maximaal 5,4 GW vraag heeft tegenover 12,7 GW aanbod met nieuwe kerncentrales, waardoor 7,3 GW extra vraag nodig zou zijn.
De staatssecretaris nuanceert later dat voor Terneuzen volgens zijn berekening 1,4 GW extra vraag nodig is bovenop het scenario zonder kernenergie.
SGP vraagt waarom Borssele nu pas als ongeschikt geldt voor twee centrales en of één centrale op een locatie niet alsnog onderzocht moet worden.
De staatssecretaris zegt dat Borssele wel ruimte heeft, maar niet genoeg voor twee grote centrales zoals nu voorzien, mede door wegen, kabels, leidingen en ruimtelijke beperkingen.
ChristenUnie vraagt om Borssele te blijven ondersteunen als nucleaire kennis- en innovatiehub en mogelijk als locatie voor een eerste SMR of AMR.

Wind op zee en energiesysteem

Het debat draait herhaaldelijk om de vraag of wind op zee en kernenergie elkaar verdringen of juist samen nodig zijn in een robuuste energiemix.
Voorstanders van kernenergie betogen dat wind en zon variabel zijn en dat kernenergie nodig is voor basislast en leveringszekerheid.
Tegenstanders stellen dat kerncentrales niet flexibel genoeg zijn en dat opslag, vraagsturing en slimme netten goedkoper en sneller regelbaar vermogen kunnen leveren.
De staatssecretaris zegt dat het kabinet uitgaat van een energiemix waarin wind op zee, zon, kernenergie, waterstof en vraagontwikkeling allemaal moeten worden afgewogen.
Het Nationaal Programma Energiesysteem moet na de zomer helpen om keuzes over elektriciteit, moleculen, warmte, wind en kern integraal te maken.

SMR’s en innovatie

Verschillende fracties zien SMR’s als kansrijker of beter inpasbaar dan twee grote kerncentrales, vooral bij industriële clusters en decentrale vraag.
De staatssecretaris noemt SMR’s belangrijk maar benadrukt dat commerciële beschikbaarheid, vergunningen, financiering en locatiekeuze nog onzeker zijn.
De staatssecretaris wil na de zomer met potentiële SMR-locaties komen en voor het einde van het jaar meer concrete mijlpalen aan de routekaart koppelen.
De staatssecretaris zegt dat Borssele als SMR-locatie mogelijk is, maar wil niet garanderen dat de eerste Nederlandse SMR daar komt.
Tennet heeft gesuggereerd dat gespreide SMR-inzet systeemtechnisch beter kan passen, maar de staatssecretaris vraagt om nadere onderbouwing en doorrekening.

Financiering en regionale opbrengsten

Meerdere fracties vragen hoe de bouw van grote kerncentrales wordt gefinancierd, aangezien gereserveerde middelen lager zijn dan de verwachte totale investeringskosten.
JA21 stelt een financieringsmodel naar voorbeeld van Tennet voor om rentelasten te verlagen en begrotingsdruk te beperken.
De staatssecretaris zegt dat publieke financiering volgens eerder onderzoek het meest efficiënt is, maar dat private financiering ook een rol zal spelen.
VVD vraagt om local content, value added en ondersteuning voor mkb en maakindustrie zodat Nederlandse bedrijven kunnen meeprofiteren van bouw en exploitatie.
BBB vraagt dat regio’s die kernenergie huisvesten zichtbaar profiteren via een stevig rijk-regiopakket en economische opbrengsten in de regio.
De staatssecretaris zegt dat een voorlopig rijk-regiopakket gekoppeld wordt aan de locatiekeuze en dat regionale economische opbrengsten onderdeel van de gesprekken zijn.

Reactie staatssecretaris

De staatssecretaris schetst zijn beantwoording in blokken: locaties, alternatieve locaties en proces, energiesysteem en vraagontwikkeling, SMR-ontwikkeling en financiën.
Hij stelt dat er nog geen locatiekeuze is gemaakt en dat de rapporten juist vroeg zijn gedeeld om het dilemma transparant met Kamer en samenleving te bespreken.
Hij zegt te mikken op een locatiekeuze in de loop van het jaar of uiterlijk begin volgend jaar, afhankelijk van aanvullende informatie en zorgvuldige weging.
Hij erkent dat grote energieprojecten steeds moeilijker inpasbaar zijn en dat technische haalbaarheid, ruimtelijke effecten, draagvlak en regionale betekenis samen moeten worden gewogen.
Hij weigert tijdens het debat Groningen uit te sluiten, omdat hij de lopende projectprocedure eerst zorgvuldig wil afronden.
Hij zegt dat er geen referendum komt op de plek waar een kerncentrale eventueel wordt gebouwd.

Afronding en toezeggingen

Er wordt een tweeminutendebat aangevraagd, met het lid Van der Berg als eerste spreker, gepland na het zomerreces.
De staatssecretaris zegt toe om voor het einde van het jaar een brief of stappenplan over SMR-versnellingsacties naar de Kamer te sturen.
De staatssecretaris zegt toe om informatie over de uitwisseling tussen de rijksoverheid en Tennet over deze studies te verzamelen en voor 1 oktober aan de Kamer te sturen.
De staatssecretaris zegt toe opnieuw te kijken naar de vraag hoe systeemkosten en netcongestie beter kunnen worden meegenomen in regelingen zoals de SDE++, mogelijk in of rond het NPE.

Actiepunten

De staatssecretaris moet voor het einde van het jaar een brief of stappenplan sturen over versnellingsacties voor SMR’s.
De staatssecretaris moet voor 1 oktober informatie leveren over de informatie-uitwisseling tussen de rijksoverheid en Tennet rond de kernenergiestudies.
Er komt na het zomerreces een tweeminutendebat over kernenergie, met Van der Berg als eerste spreker.
De staatssecretaris gaat opnieuw kijken naar het meenemen van systeemkosten en netcongestie in regelingen zoals de SDE++, mogelijk bij het NPE of via een aparte brief.