2026-09-15 - Troonrede 2026

Debat Indirectdutchnlpublicupdated Sep 16, 2026, 14:21

Read in about 3 minutes instead of watching 22 minutes.

Democratie en samenwerking

Democratie vraagt voortdurend onderhoud, gemeenschapszin en bescherming tegen polarisatie; zij moet mensen verenigen en het algemeen belang dienen.
Parlement en regering moeten het vertrouwen herstellen door minder op dagelijkse ophef en meer op concrete problemen en de toekomst te focussen.
De begroting voor 2027 moet brede politieke samenwerking mogelijk maken rond onder meer stikstof, wonen, migratie, sociale zekerheid, economie, veiligheid en klimaat.

Het kabinet wil de stikstofimpasse doorbreken, natuur herstellen en de vergunningverlening voor woningen, bedrijven en infrastructuur hervatten.
Industrie, vervoer en veehouderij moeten de uitstoot terugdringen; getroffen boerengezinnen krijgen financiële steun en worden bij de uitwerking betrokken.
De woningnood moet worden aangepakt door snel en grootschalig te bouwen, met vijf nieuwe bouwlocaties, prefabtechnieken en betere samenwerking.
Het actieplan Versnelde Woningbouw werkt de aanpak uit in vijftig concrete, veelal snel uitvoerbare acties.

Het asielbeleid richt zich op minder instroom, ordelijke opvang en strengere uitzetting van kansloze, uitgeprocedeerde en overlastgevende asielzoekers.
Vluchtelingen moeten fatsoenlijk worden opgevangen en via taalonderwijs en begeleiding naar werk snel zelfstandig kunnen deelnemen.
Bedreiging en geweld rond opvanglocaties zijn ontoelaatbaar; gemeenten worden opgeroepen solidair te zijn met Ter Apel en andere overbelaste plaatsen.
Europese grensbewaking en samenwerking met veilige landen buiten Europa moeten meer grip op migratie geven.

Het kabinet houdt vast aan begrotingsdiscipline, zodat toekomstige generaties niet met een onverantwoord hoge staatsschuld worden belast.
Preventie, betaalbaarheid en fraudebestrijding moeten de zorg kwalitatief goed en toegankelijk houden, met bijzondere aandacht voor jeugdgezondheidszorg en jeugdzorg.
Werknemersverzekeringen moeten deelname aan werk bevorderen; het kabinet streeft met vakbonden en werkgevers naar een breed sociaal akkoord.

Nederland wil democratische waarden, duurzame vrede en de internationale rechtsorde verdedigen door nauwer samen te werken en minder afhankelijk te worden van andere landen.
De defensiebegroting stijgt opnieuw, de samenwerking met bondgenoten wordt intensiever en de steun aan Oekraïne blijft gehandhaafd.
Nieuwe voorstellen moeten burgers en bedrijven beter beschermen tegen cyberaanvallen, desinformatie en terrorisme; georganiseerde misdaad blijft topprioriteit.
Voorkomen dat jongeren in de criminaliteit belanden vereist samenwerking tussen justitie, jeugdzorg en schuldhulpverlening.

Gerichte maatregelen via het Noodfonds Energie en kindregelingen moeten de koopkracht van huishoudens en gezinnen ondersteunen.
Investeringen in technologie, financiering en experimenteerruimte moeten innovatie stimuleren, onder meer via een nationale investeringsinstelling.
Extra geld gaat naar onderhoud van wegen, bruggen en spoor, maar beperkte middelen maken herprioritering en scherpe keuzes noodzakelijk.
De energietransitie richt zich op woningisolatie, kernenergie, wind op zee, waterstof, CO2-opslag en uitbreiding van het elektriciteitsnet.
Een nieuwe zelfstandigenwet moet ondernemerschap ruimte geven en schijnzelfstandigheid tegengaan; daarnaast wordt geïnvesteerd in talent voor cruciale sectoren.

De overheid moet minder regels opleggen, burgers en bedrijven meer ruimte geven en merkbaar dienstbaarder werken.
Vanaf dit najaar komt jaarlijks een vereenvoudigingswet, met als doel ieder jaar minstens vijfhonderd regels af te schaffen of eenvoudiger te maken.
Overheidsinformatie moet makkelijker worden gedeeld volgens het uitgangspunt: snel en digitaal waar mogelijk, persoonlijk waar nodig.
De vier landen van het Koninkrijk gaan jaarlijks overleggen over onder meer economie, bestaanszekerheid, klimaat en afvalverwerking.
De rede sluit af met een oproep tot redelijkheid, wederzijds gunnen en samenwerking om praktische problemen op te lossen.

Dien vanaf dit najaar jaarlijks een vereenvoudigingswet in en schaf per jaar minimaal vijfhonderd regels af of vereenvoudig ze.
Werk de talentstrategie verder uit met onderwijsinstellingen, bedrijven, studenten en andere belanghebbenden.
Leg de voorstellen voor vermindering van de stikstofuitstoot vanaf dit najaar aan het parlement voor.
Presenteer dit najaar het actieplan Versnelde Woningbouw met vijftig concrete acties.