2026-09-22 - Defensienota 2026

Debat Indirectdutchnlpublicupdated Sep 22, 2026, 18:58

Read in about 3 minutes instead of watching 60 minutes.

Aanleiding en veiligheidsbeeld

De nieuwe defensienota is nodig vanwege een grotere dreiging, snelle militaire innovatie en een hoger NAVO-ambitieniveau.
Rusland geldt als de grootste directe dreiging voor Europa, terwijl ook China, Noord-Korea en niet-statelijke actoren hun militaire mogelijkheden uitbreiden.
Cyberaanvallen, spionage en sabotage maken het onderscheid tussen oorlog en vrede steeds vager; gelijktijdige escalatie in meerdere regio’s geldt als het gevaarlijkste scenario.
De kwetsbare periode tussen 2028 en 2030 vereist snelle versterking van materieel, personeel, werkwijzen en afschrikking.

Defensie richt zich op bescherming van het Koninkrijk en bondgenoten, bevordering van de internationale rechtsorde en militaire bijstand aan civiele autoriteiten.
De vier hoofddoelen zijn voorbereiding op een grootschalig conflict, nationale bescherming, versterking van de Europese NAVO-pijler en anticiperen op veiligheidsveranderingen.
De toekomstige krijgsmacht wordt niet alleen groter, maar ook digitaler, flexibeler en sterker gebaseerd op goedkope en onbemande systemen.
Medische en logistieke capaciteit, ruimtevaart, geïntegreerde lucht- en raketverdediging en digitale samenhang moeten het voortzettingsvermogen vergroten.

Defensie wil meer personeel werven en behouden, reservisten inzetten en via nieuwe dienmodellen de schaalbaarheid vergroten.
De personeelsomvang groeide van 60.500 in 2018 naar 84.500, maar verdere groei en de juiste verdeling van kwaliteit en capaciteit blijven nodig.
Het aandeel vrouwen moet naar minimaal 30 procent om blijvende culturele verandering in de organisatie te bereiken.
Veilige interoperabele communicatie, cloudtechnologie, AI en sterkere cyberverdediging moeten de besluitvorming en inzet versnellen.

Nederland blijft voor zijn verdediging afhankelijk van de NAVO, maar wil Europa binnen het bondgenootschap meer verantwoordelijkheid laten dragen.
Defensie werkt met andere overheden, kennisinstellingen, bedrijven en internationale partners aan weerbaarheid, innovatie en minder strategische afhankelijkheid.
Draagvlak vraagt om duidelijke communicatie, zichtbaarheid in de samenleving en ondersteuning bij onder meer overstromingen, branden en stroomuitval.
Nederland wil menselijke controle op autonome wapens en zet internationaal in op regulering van militaire AI.

De defensie-uitgaven moeten stijgen naar 2,8 procent van het bbp in 2030 en 3,5 procent in 2035.
De plannen worden gefaseerd uitgevoerd omdat geld, personeel, materieel, vastgoed, oefenruimte en industriële capaciteit gezamenlijk het tempo bepalen.
Verantwoording verschuift van bestede bedragen naar behaalde operationele effecten, vastgelegd en getoetst met prestatie-indicatoren.
Voor snel verouderende drones kiest Defensie voor een beperkte actuele voorraad, voortdurende innovatie met de industrie en opschaling bij een crisis.

Organiseer op 23 november samen met het ministerie van Justitie en Veiligheid een weerbaarheidstop met maatschappelijke partners.
Geef in oktober een vertrouwelijke briefing over de NAVO-capaciteitsdoelstellingen en de Nederlandse invulling daarvan.
Publiceer in november meer informatie over de Defensie Opschalingsautoriteit en het Nationaal Programma Industrie en Innovatie.
Werk toe naar een personeelsbestand met minimaal 30 procent vrouwen.
Veranker de NAVO-norm van 3,5 procent van het bbp in 2035 wettelijk.